-
Qareman Hesen Mamosteyê Zanîngehê hilbijartinên Kongresa Amerîkayê û siberoja şerê bi Îranê re dinirxîne
-
Parlemana Herêma Kurdistanê ya Îraqê îro Çarşemê, 4’ê Mijdara 2026’an, piştî zêdetirî du salan ji hilbijartinan, civîneke awarte çêkir. Di civînê de, Partîya Demokrat a Kurdistanê (PDK) bêyî tevlîbûna Yekîtîya Niştîmanî ya Kurdistanê (YNK) û bi 52 parlemanteran ji tevahîya 100 parlemanteran, zêdetirî bi dest xist û desteya serokatîya parlemanê hilbijart.
Ev gava nû dawî li rawestina siyasî tîne, ku tê de PDK û YNK negihîştin ti lihevhatin û peymanekê. Lê belê, siberoja desthilatdarîya herêmê piştî vê gavê hîn ne diyar e.
Civîna parlêmanê piştî demjimêr 11:00’ê sibehê bi amadebûna 52 parlemanteran destpê kir. Di civînê de, Semîra Hesen ji endamên parlemanê yên PDK’ê serokatîya rûniştinê kir. Ev yek bû sedema rexneyên tund ji alîyê partîyên din ve.
Ew dibêjin ku li gor yasaya hilbijartinê, diviyabû parlemanterê herî mezin ê ji alîyê temen ve civînê bi rê ve bibe, ku ew jî parlemanterê Nifşê Nû yê bi navê Mihemed Silêman bû, lê wî civîn boycot kiribû.
Di rûniştinê de Vala Ferîd ji nûnerên PDK’ê wekî Seroka Parlemanê, Ramî Nûrî ji kotaya Krîstîyanan wekî Cîgirê Serokê Parlemanê û Muna Nebî Qehweçî ji kotaya Turkmenan wekî Sekretera Parlemanê bi tevahîya dengên beşdaran hatin hilbijartin. Ji bilî Ramî Nûrî û Muna Qehweçî, parlemanterê Krîstîyan James Hesdo Hîdo jî tevlî civînê bû.
Ev civîn bi piştgirîya serekî ya nûnerên PDK’ê, bi tevlîbûna sê parlemanterên pêkhateyan, tîma Partîya Sosyalîst û heşt parlemanterên din birêve çû, ku wan parlemanteran berê cudabûna xwe ji YNK’ê, Nifşê Nû û Bereya Helwêst ragihandibû.
Frakisyonên YNK’ê, Nifşê Nû, Yekgirtûya Îslamî, Komeleya Dadgerîyê, Helwêst, Tevgera Goran û du parlemanterên pêkhateyan civîn boykot kirin.
Piştî civînê, Serokê PDK’ê Mesûd Barzanî daxuyanîya pîrozbahîya belav kir û ragihand: "Çalakkirina parlemanê gavek e ji bo parastin û bihêzkirina Herêma Kurdistanê. Ev gav li dijî ti kes û alîyan nîn e û bi guman di xizmeta berjewendîyên bilind ên gelê Kurdistanê û proseya siyasî de ye."
Barzanî herwiha got: "Niha ku parlamenê dest bi karên xwe kiriye, ez bang li hemû alîyên birêz ên ku tevlî vê proseyê nebûne dikim ku ew jî werin tevlî bibin. Da ku em bi hev re ji bo xizmeta gelê Kurdistanê û gavên din, alîkar û piştgirên proseya siyasî bin."
YNK’ê heta niha helwesta xwe ya fermî eşkere nekirîye. Lê belê, medya YNK’ê belav kir ku sibê Pêncşemê, Encûmena Serokatîya Partîyê bi serokatîya Bafil Celal Talebanî civîneke “girîng” û “lezgîn” li dar dixe. Tê çaverêkirin ku di wê civînê de helwesta fermî ya YNKê li ser vê gavê were eşkerekirin.
Endamê Serokatîya YNK’ê Ziyad Cebar ji Dengê Amerîkayê re ragihand: "Çalakkirina parlemanê ji alîyê PDK’ê ve du alîyên wê hene: alîyekî yasayî û alîyekî siyasî. Ji alîyê yasayî ve, ev gav her ji destpêkê ve neyasayî ye. Ji ber ku ne serokê parlemanê yê demkî (yê herî mezin ê ji alîyê temen ve) û ne jî serokatîya demkî ya parlemanê bang li kesî nekirîye ji bo civînê. Ji alîyê siyasî ve jî, diviyabû pêşî partîyên siyasî li hev bikirana, piştre parleman dest bi karên xwe bikira.
Ziyad Cebar herwiha got: "Ji ber vê yekê, em ne tenê tevlî civînê nebûn, lê em ê ti danûstandinê jî bi vê serokatîya nû re nekin.
Hilbijartinên Parlemana Herêma Kurdistanê di 21’ê Cotmeha sala 2024’an de birêve çûbûn.
-
Di bertkên navneteweyî de mijarên wekî piştgiriya Ukraynayê, şerê Îranê, bazirganî û lêçûna jiyanê di peyamên navneteweyî de derdikevin pêş.
-
Serokê Amerîkayê Donald Trump îro Çarşemê ragihand ku şerê ligel Îranê dibe ku yek ji wan faktorên ku bûne sedema têkçûna Komarîyan di hilbijartinên nîvdemî de.
Di bersiva pirsên rojnamevanan de, Trump got ku bilindbûna buhayê benzînê jî dibe ku bandor li encamên hilbijartinan kiriye. Ev axaftin piştî ku rojnamevanekî nirxandina Cîgirê Serokî JD Vance ya li ser platforma X'ê hatibû anîn.
Lê belê, Trump piştgirîya biryara xwe ya şerê li dijî Îranê kir û got:"Eger ez careke din li hember wê biryarê bim, dîsa wê biryarê bidim. Em nikarin bihêlin ku Îran çekê navokî hebe."
Trump dibêje ku tevî nirxê siyasî yê demkurt, rêgirtina Îranê ji gihîştina çekên navokî armanceke stratejîk e ku divê berdewam bibe.
Serokrê Amerîkayê li ser hewildana Demokratan ji bo împîçkirina wî piştî serkeftina wan di hilbijartinên nîvdemê de got ku ev gav dê ziyaneke mezin bigihîne Partîya Demokrat.
Trump got: "Împîçkirin bêyî tu sedemekê? Ji bo çi? Ji ber ku welatek serkeftî heye? Welatê me îro ji her demeke din di dîroka xwe de serkeftîtir e."
Serokê Amerîkî herwiha hişdarî da eger Demokrat hewl bidin wî ji serokatîyê dûr bikin, encamên siyasî yên giran dê ji bo partîya wan hebin.
Trump got: "Ez bawer dikim ku eger ew vê bikin, ev yek dê Partîya Demokrat têk bibe."
Ev daxuyanî di demekê de tê ku Demokratan piştî encamên hilbijartinan desthilata xwe di Kongresê de zêde kirine.
-
Awayê serederîya Kongresa Amerîka mijarên cîhanê re, pir caran çarenûsa wan saz dike. Kurdên Sûrîyê jî ku di demên dawî de rastî guhertinê hatin, piştî hilbijartinên nîvdem, çi hêvîyan ji vê Kongresê dikin? Şîrovekarê sîyasî Dr. Mehmûd Ebas ronî dide ser vê mijarê.
-
Hilbijartinên nîvdemî yên 2026’an li Amerîkayê hejmareke encamên dîrokî derxistin holê. Di nav serketîyan de jin, kesên Amerîkî-Afrîqî û endamên komên cuda yên neteweyî û olî hene ku yekem car di asta federal an jî wîlayetan de gihîştin postên siyasî yên bilind.
-
Ji bilî hilbijartinên Kongresê yên 3'ê Mijdarê, li 36 wîlayetên Amerîkî hilbijartinên ji bo fermandaran pêk hatin. Gelo girîngîya van hilbijartinan li ser asta niştimanî çi ye? Sîrwan Qiçço bêtir agahîyan dide.
-
Ji Îran û Rûsyayê heta bi Yekîtîya Ewrupayê, rêberên cîhanê helwestên xwe derbarê hilbijartinên nîvdemî li Amerîkayê dan. Ozlem Yasak bêtir pêzanîn hene.
-
Cîgirê Serokê Amerîkayê JD Vance îro Çarşemê ragihand ku yek ji sedemên sereke yên şikestina Komarîyan di hilbijartinên nîvdemê de şerê ligel Îranê bû.
Di hilbijartinên Sêşemê de Demokratan kontrola herdu civatên Kongresê bidest xist.
Vance got: "Sedema ku em têk çûn şer bû. Serok jî şeva borî ev yek got."
Vance herwiha li ser malpera X'ê diyar kir ku li gor encamên anketekê ku ji alîyê yek ji wan pisporên ku encamên hilbijartinan bi rastî pêşbînî kiribûn ve hatibû çêkirin, daxwazên sereke yên wan dengderên ku nema piştgirîya Komarîyan bikin: dawîanîna şer, balkişandina ser buhabûna jiyana rojane û enflasyonê, pêşxistina siyaseta "Amerîka Berî Her Tiştî" û guhertina awayê têkilîya Washingtonê bi Îsraîlê re.
Trump: Şerê Îranê beşek ji sedemên têkçûna Komararîyan bû
Serokê Amerîkayê Donald Trump şevê din piştî hilbijartinan ragihand ku ew bawer e şerê li dijî Îranê yek ji sedemên windahîyên mezin ên Partîya Komarî di hilbijartinan de bû.
Trump di hevpeyvîneke bi telefonê ligel rojnameya Wall Street Journal de got:"Îran beşek ji vê yekê bû."
Schumer bang li bidawîkirina şerê Îranê kir
Ji alîyê xwe ve, lîderê Demokratan li Senatoyê Chuck Schumer got ku gelek Amerîkî hîn jî nizanin armanca şerê li Îranê çi ye.
Wî bang kir ku ev şer were bidawîkirin û got ku Serok gelek caran gotinên xwe li ser armanc û mebesta vê şerê guhertine.
-
Parlemana Herêma Kurdistanê cara yekê piştî du salan, ji dema hilbijartinên Cotmeha 2024'an ve, kombûnek lidar xist.
-
Cîgirê Serokê Partîya Dad û Geşepêdanê (AKP) Efkan Ala ser prosesa aştîya Tirkîyê got ku ewê li parlemanê komîsyoneke nû çêbibe.
Ala di bernameyeke televizyona Haberturkê de dîyar kir ku ewê komîsyon di demeke nêz de dest bi karên xwe bike.
Wî got "Xebatên li qadê didomin. Ti rawestan tune ye. Em wisa dibînin ku ewê mijar zû çareser bibe, em xebatên xwe didomînin."
Karbidestê AKP'ê dîyar kir ku di vê prosesê da divê ew ji nakokîyên rojane dûr bisekinin û karên xwe bikin.
Ala got ku 87 mîlyon welatîyên Tirkîyê hene û ew dixwazin bi xurtkirina biratîyê barê li pişta welêt sivik bikin.
Serokê Parlamana Tirkîyê Numan Kurtulmuş gotibû ku ewê komîsyona ser şopandina pêvajoyê bi vebûna meclîsê re dest bi karên xwe bike.
Partîya Wekhevî û Demokrasî ya Gelan (DEM Partî) jibo pêşveçûna pêvajoyê dixwaze ku statuya Serokê Partîya Karkerên Kurdistanê (PKK) Abdullah Ocalan were zelalkirin.
Parlemanterên DEM Partî dibêjin her çiqas Ocalan di girtîgeha Îmralîyê da derbazî cîhekî nû bûye jî ew nayê wê wateyê ku bo wî statuyek hatiye dayîn.
Serokê Partîya Tevgera Neteweparêz (MHP) Devlet Bahçelî di rojên borî da gotibû mafê Ocalan e ku di prosesa Tirkîyeya bêteror da bibe kordînatorê sîyasîbûnê.
Bahçelî dîyar kiribû ku ew jibo pêşveçûna pêvajoyê bi Serokomarê Tirkîyê Recep Tayyîp Erdoan re tevdigerin.
Pêvajoya nû ya Tirkîyê, Cotmeha 2024'an bi banga Bahçelî re destpê kiribû û Ocalan Sibata 2025'an bang li PKK'ê kiribû ku çekan berde û xwe hilweşîne.
Qanûna çarçoveyî ya Tirkîyê, ku Tebaxa 2026'an hate erêkirin, pêşbînî dike ku piştî piştraskirina berdana çekan, mekanîzma ser rewşa endamên rêxistinê bixebite.
-
Hilbijartinên nîvdemî yên 2026’an li Amerîkayê hejmareke encamên dîrokî derxistin holê. Di nav serketîyan de jin, kesên Amerîkî-Afrîqî û endamên komên cuda yên neteweyî û olî hene ku yekem car di asta federal an jî wîlayetan de gihîştin postên siyasî yên bilind.
Ev in hin ji wan yekemîneyan ku di dîroka hilbijartinên Kongresê Amarîkayê:
Abdul El-Sayed li Michiganê bû yekem Misilmanê ku ji bo Senatoya Amerîkayê hate hilbijartin. Wî serkeftin li hember berbijarê Komarî Mike Rogers bidest xist.
Keisha Lance Bottoms ya Demokrat li wîlayeta Georgia bû yekem jina reş ku wekî hakima (fermandar) wîlayetê hate hilbijartin. Ew di heman demê de yekem kesê reş e ku vê postê li Georgiayê digire.
Deb Haaland a Demokrat ku berê endama Kongresê û Wezîra Karûbarên Navxweyî bû, piştî serketina xwe li New Mexicoyê bû yekem jina ji gelên resen ên Amerîkayê ku di dîroka welêt de wek Fermandar hate hilbijartin.
Li wîlayeta Minnesota, Cîgira Hakim ya Demokrat Peggy Flanagan kursiya vala ya Senatoyê bi dest xist û bû yekem jina ji gelên resen yên Amerîkayê ku di dîroka welêt de ji bo Senatoya Amerîkayê hate hilbijartin.
Chris Pappas ê Demokrat ji New Hampshire bû yekem mêrê ku bi eşkereyî hevregezxwaz (komoseksuel) e ku ji bo Senatoya Amerîkayê hate hilbijartin.
Gina Hinojosa li Teksasê bû yekem jina bi regez Latînî û yekem Demokrat wekî fermandar hate hilbijartin.
Byron Donalds ê Komarî ku berê endamê Civata Nûneran a Amerîkayê bû, bi ser ket û bû fermandarê nû yê wîlayeta Florida. Bi vê serketinê, ew wek yekem kesê reş ku gihîştiye posta walîtîyê li Floridayê ket dîrokê.
David Crowley yê Demokrat li Wisconsinê bû yekem kesê reş ku wekî fermandar hate hilbijartin.
Xavier Becerra yê Demokrat li Kalîfornyayê bû yekem fermandarê bi regez Latînî ji sala 1875'an ve ji bo vê postê hate hilbijartin.
Amy Acton ya Demokrat bû yekem fermandara jin li wîlayeta Ohio piştî serkeftin bi dest xwe ve anî li hember Vivek Ramaswamy yê Komarî.
Adam Hamawy yê Demokrat li wîlayeta New Jersey bi ser ket û ket dîrokê wekî yekem Misilman û yekem Amerîkîyê bi regez Misirî ji wê wîlayetê ku diçe Kongresa Amerîkayê.
-
Bi barîna baranê di demsala çandinîyêê de, piranîya cotkaran li parêzgeha Hesekê li Rojava hîn fatûreyên genim wernegirtine. Hikûmetê jî tov nedaye cotkaran, lewma piranîya cotkaran heta niha nikarin erdên xwe biçînin. Pispor dibêjin ev jî bandoreke neyênî li aborîya xwecihî dike.
-
Nûçeyên Cîhanê ji Dengê Amerîka
-
Hevserokên berê yên Partîya Demokrtîk a Gelan (HDP) Selahattîn Demîrtaş û Fîgen Yûksekdag 4’ê Mijdara 2016'an di operasyoneke hevdemî de hatin girtin û ev 10 sal in di zindanê de ne. Çima ew heta niha nehatine berdan?
-
Baroyên Tirkîyê ev demek e derbarê daxuyanîyên bi Kurdî ketine di nava gotûbêjên nakokbar de.
Gotûbêjên baroyan bi axaftina Umît Kocasakal ya ji bo seroktîya Baroya Stenbolê hat hilbijartin destpê kir. Kocasakal di rojên borî da ser gotinên bi Kurdî yên di malpera Baroya Stenbolê da bertek nîşan dabû.
Wî bi Tirkî gotibû "Baroya Stanbolê", ez dipirsim ji hevkarên xwe, ew cîh li kû ye, ew kîjan sazî ye?’’
Li ser gotinên Kocasakal, nîqaş çêbûn ku ka daxuyanîyên bi Kurdî dijî qanûna bingehîn ya Tirkîyê ne yan ne.
Baroya Diyarbekir îro Çarşemê bi Kurdî û Tirkî ragihand ku bi daxuyanîyên bi Kurdî qanûna bingehîn ya Tirkîyê binpê nabe.
Wê baroyê dîyar kir ku her çiqas xala 3'emîn ya qanûna bingehîn dibêje Tirkî zimanê fermî yê Tirkîyê ye, ew rê li ber ziman û daxuyanîyên baroyan nagire.
Li gor daxuyanîya baroyê, zimanê dewletê û zimanê gelên li welêt dikarin ji hev cihê bin ku ev rewş hema bêje li hemû welatan heye.
Baroya Diyarbekir bi bîr xist ku Serokomarîya Tirkîyê îsal di Xelatên Mezin ên Çand û Hunerê de Xelata Wefayê da Ehmedê Xanî û dîyar kir ku ew gaveke watedar e ji bo soza welatîbûnê.
Di daxuyanîya Baroya Diyarbekirê de hate gotin ku daxuyanîyên bi Kurdî yên baroyan rewa ne û hiqûq jibo maf û azadîyan tevdigere, ne jibo qedexekirina zimanan.
-
Îro karwanê heftemîn ê koçberan vegerîya gundewarê Serê Kanîyê. Karwan ji 847 malbatan pêk tê. Koma yekem, ku ji 372 malbatan pêk tê, îro ji sitargeh û dibistanan ber bi gundewarê Serê Kanîyê ve çû. Malbatên mayî dê Pêncşemê ji kampên Serê Kanî û Waşokanî li Hesekê derkevin.
-
Hevserokê berê yê Partîya Demokratîk a Gelan (HDP) Selahatttîn Demîrtaşê, ku Îro Çarşemê, 4'ê Mijdarê, dibe 10 sal di girtîgehê de ye, li ser pêvajoya li Tirkîyê nivîsek weşand.
Di nivîsa xwe de, ku li ser malpera Komeleya Lêkolînên Aştîyê ya QAD'ê hat weşandin, Demîrtaş got ku çareserîya pevçûnan û pêvajoya çekdanînê di her qonaxê da dijwar e, lê ya girîng hevkarî ye.
Demîrtaş dîyar kir ku Serokê Partîya Karkerên Kurdistanê (PKK) Abdullah Ocalan ji mêj ve bi awayekî zelal dîtiye ku dema têkoşîna bi çekan derbas bûye û bal kişand ser wê yekê ku Ocalan bang li dewleta Tirkîyê û rêxistinê dike ku xwe biguherînin.
Demîrtaş got, "Divê herkes di asta herî bilind da ser vê mijarê baldar be, ev yek ji bo sîyaset, exlaq û wîjdanê hewce ye."
Wî dîyar kir ku jibo pêvajoya danûstandinan bimeşe divê statu, şert û derfetên Ocalan werin zelalkirin.
Demîrtaş herwiha got ku jibo zelalkirinê di serî da Partîya Wekhevî û Demokrasî ya Gelan (DEM Partî) divê tevahîya opozisyonê bi zimanekî avaker tevbigere.
Parlamenterê DEM Partî yê Riha Mîthat Sancar 1'ê Mijdarê ragihandibû ku Ocalan ji Girtîgeha Îmralîyê hatiye veguhestin bo cîhekî nû.
Sancar gotibû ku jibo pêvajoya danûstanina pêşve here divê rola Ocalan ya bo kordînasyonê were zelalkirin.
Parlamantera Wanê Pervîn Buldan jî gotibû ku wateya cîhê nû yê Ocalan ne guherandina statuya wî ye û dîyar kiribû ku di danûstaninan da xitimînek çêbûye.
DEM Partî dixwaze ku Ocalan bibe kordînatorê Komîsyona Çekdanîn û Sîyasîbûnê û dîyar dike ku divê tîmeke wî ya kar hebe.
Jêderên hikûmeta Tirkîyê piştrast dikin ku cîhê Ocalan hatîye guhartin, lê ser guherandina statuya wî heta niha ti daxuyanîyên fermî nehatine dayîn.
-
WASHINGTON — Serokatîya Rûsyayê îro Çarşemê piştî ku Demokratan herdu civatên Kongresa Amerîkî bidest xistin got ku hêvî dike encamên van hilbijartinan bandorê li "hewlên aşîiyê" yên Serok Donald Trump binav kiriye, nekin.
Di daxuyanîyên ku ji alîyê medyaya dewletê ya Rûsyayê ve hatin weşandin de, berdevkê Kremlinê, Dmitry Peskov derbarê encamên hilbijartinan û bandora wan a gengaz li ser hewldanên Trump yên aştîyê de got ku "Em bi dilsozî hêvî dikin ku wî (Trump) hewlên xwe yên ji bo avakirina aştîyê bidomin."
Gotinên berdevkê Kremlinê di demekê de tên ku mijara rola Washingtonê di hewldanên çareserkirina şerê Rûsya û Ukraynayê de hîn jî di navenda nîqaşên navneteweyî de ye.
Rûsyayê duh Sêşemê piştrast kir ku dê di 11'ê Mijdarê de li Mîrgehên Erebî yên Yekgirtî (Îmarat) danûstandinên sêalî yên aştîyê di navbera Rûsya, Ukrayna û bi navbeynkarîya Amerîkayê de pêk bên.
Peskov, berdevkê Kremlinê, ragihandibû ku Vladimir Medinski, şêwirmendê Vladimir Putin, dê di wan danûstandinan de serokatîya şanda Rûsyayê bike.
-
Washington — Serokê Amerîkayê Donald Trump piştî serketina Demokratan di hilbijartinên nîvdemê de pîrozbahî ji wan re şand, lê di heman demê de diyar kir ku ew encam ji alîyê wî ve wekî redkirina rêbertîya wî nayê dîtin.
Trump Sêşemê bi şev ji kanala Fox News re got: "Pîroz be li Demokratan. Wan karê xwe baş kir. Ew 11 salan li benda vê serketinê bûn û di dawîyê de gihiştin armanca xwe. Lê ez vê yekê wekî derbeyekê li dijî xwe nabînim. Ez bawer im ku me gelek tiştên mezin kirine. Du salên me yên dawî di dîroka serokatîya Amerîkayê de ji yên herî serketî bûn."
Serok Trump herwiha piştrast kir ku wî encamên dengdanê qebûl kiriye û niha amade ye ku bi Demokratan re bixebite, ji ber ku ewê Kongresê kontrola bikin.
Di hilbijartinên nîvdemê yên Sêşemê de, Demokratan herdu civatên Nûner û Senatoyê kontrol kirin.
Trump ji televizyona CBS News re jî got: "Peyama min ji bo Demokratan pîrozbahî ye û ez li bendê me ku ji bo berjewendîya welatê me bi we re bixebitim."
