رووداو به كوردى

1. قەحتان وەنداوی، بەربژێری بەرەی تورکمانی بە پارێزگاری نوێی کەرکووک هەڵبژێردرا

   دوای نزیکەی مانگێک لە بۆشایی ئیداری و ناکۆکییە سیاسییەکان، ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووک لە کۆبوونەوەیەکدا قەحتان وەنداوی، بەربژێری بەرەی تورکمانی، وەک پارێزگاری نوێی پارێزگاکە هەڵبژارد. ئەم هەڵبژاردنە لە چوارچێوەی ڕێککەوتنێکی سیاسیی نێوان پێکهاتە و لایەنە سیاسییەکانی کەرکووک ئەنجام درا.

2. پارێزگاری نوێی کەرکوک هەڵبژێردرا

   پاش نزیکەی مانگێک لە بۆشایی ئیداری و ناکۆکیی سیاسی، ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووک ڕۆژی شەممە، قەحتان وەنداوی، بەربژێری بەرەی تورکمانی وەک پارێزگاری نوێی کەرکوک هەڵبژارد. ئەو هەڵبژاردنە بەپێی ڕێککەوتنێکی نێوان پێکهاتە و لایەنە سیاسییەکانی پارێزگاکە ئەنجام دراو بڕیارە لە سەرەتای ساڵی داهاتوو پۆستی پارێزگار بدرێتە پێکهاتەی عەرەب. وەنداوی بە 14 دەنگ لە کۆی 15 ئەندامی ئامادەبووی ئەنجوومەن هەڵبژێردرا. ئەم هەڵبژاردنە دوای دەستلەکارکێشانەوەی محەممەد سەمعان هات. سەمعان بووەتە وەزیری دەوڵەت بۆ کاروباری پێکهاتەکان لە حکومەتی عێراقدا. لایەنی عەرەبی کە پێشتر نیگەرانییان سەبارەت بە چارەنووسی پۆستەکە دەربڕیبوو، دەڵێت گەرەنتی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکەیان وەرگرتووە. شێخ زاهر عاسی، ئەندامی کوتلەی عەرەبی لە ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکوک، بە دەنگی ئەمەریکا وت، هیچ دوودڵیمان نییە لەم ئاڵوگۆڕکردنەدا. رێزی تەواومان بینی لەنێوان هەموو پێکهاتە و لایەنە سیاسییەکانی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک بەو کاتانەی کە دیاریکراون لە خاڵەکانی ڕێککەوتن بۆ گۆڕینی پارێزگاری کەرکوک." بەپێی ڕێککەوتنە سیاسییەکە، قەحتان وەنداوی تا کۆتایی ئەم ساڵ لە پۆستەکەدا دەمێنێتەوە و لە سەرەتای ساڵی داهاتوو پۆستەکە دەدرێت بە کاندیدێکی پێکهاتەی عەرەب. لایەنی کورد، بە تایبەتی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، دەڵێن ئەم ڕێککەوتنە تەنها گواستنەوەی پۆستی پارێزگار نییە، بەڵکو دابەشکردنێکی فراوانتری دەسەڵاتە. نەشئەت شاهوێز، ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجوومەنی پارێزگا، بە دەنگی ئەمەریکا وت، "بەپێی رێککەوتنی سیاسی ئەمە تا سەری ساڵ بەردەوام دەبێت و سەری ساڵ ئاڵوگۆڕی تەواودەکرێت. پۆستی پارێزگار دەدرێت بە نەتەوەی عەرەب و ئێمە وەک یەکێتی نیشتمانی کوردستان پۆستی سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگار و پۆستی فەرماندەی پۆلیسی کەرکوک وەردەگرین." بەڵام بۆ هەندێک لە چاودێران رێککەوتنی سیاسی بۆ دابەشکردنی دەسەڵات، پرسیار لەسەر پرۆژەی هەڵبژاردن دروستدەکات. ئەوان دەڵێن ئەگەر پۆستە سەرەکییەکان بە ڕێککەوتنی سیاسی دابەش بکرێن ئەوا ئەنجامی هەڵبژاردنەکان چ کاریگەرییەکی هەیە. عەلی مالەلا، ڕۆژنامەنووس، بە دەنگی ئەمەریکای وت، "لە ڕاستیدا بابەتی هاوبەشیکردن لە پرۆسەی سیاسی کەرکوکدا، سڕینەوەی پرۆسەی دیموکراسییە. ئەگەر رێککەوتنی سیاسی هەبێت بۆ دابەشکردنی پۆستە ئیدارییەکان، ئیتر بە خەڵکی دەبەنە سەر سندوقی هەڵبژاردن." لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا کەرکووک سێ پارێزگاری بۆ هەڵبژێردراوە. لە ناوەڕاستی مانگی پێنجدا، محەممەد سەمعان بە رێککەوتنێکی سیاسی بۆ پارێزگار هەڵبژێردرا. پاش ئەوەی لە مانگی دە وە وەزیری دەوڵەت بۆ کاروباری پێکهاتەکان دەستنیشانکرا، ڕێبوار تەها بە وەکالەت پۆستەکەی بەڕێوەبرد. ئەنجوومەنی پارێزگای کەرکووک پێلهاتوو لە 16 کورسی، حەوت کورسی بۆ کورد[ 5 یەکێتی و 2 پارتی) و شەش کورسی بۆ عەرەب و دوو کورسی بۆ تورکمان و یەک کورسی بۆ مەسیحییەکان.

3. هەرێم لەنێو دابەشبوون و یەک پارچەییدا

   ناکۆکی نێوان لایەنە سیاسییەکان شەقام و لایەنەکانیشی دابەشکردووە، لە شاری سلێمانی لەلایەک گردبوونەوەی ناڕەزایی بەرامبەر دابەشبوونی هەرێمی کوردستان دەکرێت و لەلایەکی تریش واژۆی دابەشبوونی لەلایەن چەند ڕێکخراوێکەوە کۆدەکرێتەوە.

4. لە ژێر باران و گەرما؛ چاوەڕوانیی مووچەخۆران لە بەردەم ATMـەکاندا

   نەبوونی خزمەتگوزارییە بانکییەکان و وەستانی زۆری مووچەخۆران لەبەردەم ئامێرەکانی ڕاکێشانی پارە، مووچەخۆرانی نیگەران کردووە. ئابووریناسان خزمەتگوزاریی بەدیجیتاڵکردنی مووچە بە هەنگاوێکی گرنگ وەسف دەکەن، بەڵام ئاماژە بەوە دەکەن کە بانکەکان نەیانتوانیوە متمانە بۆ هاوبەشەکانیان دروست بکەن.

5. کەشتی واڵایی ڤۆیەجەری 1ی ناسا دەبێتە یەکەمین تەنی مرۆیی کە بگاتە دووری 'یەک ڕۆژی تیشکی' لە زەوییەوە

   کەشتی واڵایی ڤۆیەجەری 1ی دەزگای بۆشایی ئاسمانی ئەمەریکا '' ناسا ''، لە کاتێکدا زیاتر ڕۆدەچێتە ناو بۆشایی نێوان ئەستێرەکانەوە، خەریکە دەبێتە یەکەمین تەنی دروستکراوی دەستی مرۆڤ کە بگاتە دووریی '' یەک ڕۆژی تیشکی '' لە زەوییەوە. ئەمەش دوورییەکی سەرسوڕهێنەری زیاتر لە 16 ملیار میل ( 26 ملیار کیلۆمەترە ) بۆ ئەو کەشتییە ئاسمانییەی کە 49 ساڵ لەمەوبەر هەڵدراوەتە بۆشایی ئاسمان. کاتێک ڤۆیەجەر 1 ڕۆژی چوارشەممە دەگاتە ئەو قۆناغە مێژووییە، سیگناڵە ڕادیۆییەکانی کە بە خێرایی تیشک دەگوازرێنەوە و بە دیاریکراویی 24 کاتژمێرییان پێدەچێت تاوەکو دەگەنە زەویی، بە واتایەکی دیکە، یەک ڕۆژی تیشکی. ناسا پێشبینی دەکات 18 هەزار ساڵی دیکەی بوێت پێش ئەوەی کەشتییەکە بگاتە دووریی '' یەک ساڵی تیشکی '' تەواو لە زەوییەوە، زیاتر لە دوو هێندەی ئەو ماوەیەشی پێدەچێت تاوەکو لە ئەستێرەیەکی دیکە نزیک دەبێتەوە. بەڕێوبەری پڕۆژەکە، سوزان دۆد، ڤۆیەجەر 1 وەک باڵیۆزی زەوی دەبینێت کە لە نێوان ئەستێرەکاندا دەفڕێت و لە هەمان کاتدا '' هەستی سەرسوڕمان '' دەبەخشێتە دانیشتوانی سەر زەوی، دۆد بە ئاژانسی ئەسۆشیەتد پرێسی گوت '' ئەمە گەنجینەیەکی نیشتیمانییە، بە ڕاستی ناوازەیە.'' بۆ ئاهەنگگێڕان بەم ساتەوە، ناسا هانی خەڵک لە سەرانسەری جیهان دەدات کە دوای خۆرئاوابوونی ڕۆژی سێشەممە، مۆبایل یان لایتەکانییان بەکاربهێنن بۆ دروستکردنی شەپۆلێک لە تیشکی زێڕین بەرەو ئاسمانی شەو، بە بەکارهێنانی کۆدی مۆرس پیتەکانی ( V-G-R ) بنوسن کە هێمای بانگکردنی ڤۆیەجەرە. سەرەڕای کێشە پچڕپچڕەکان کە بەهۆی پیری و تەمەنی زۆرییەوە دروست دەبن، ڤۆیەجەر 1 و دووانەکەی '' ڤۆیەجەر 2 ''، بەردەوامن لە ناردنەوەی داتا زانستی و ئەندازیارییەکان لە کاتێکدا بە خێرایی 38,000 میل لە کاتژمێرێکدا ( 61,000 کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا ) بەرەو خاڵە جیاوازەکانی بۆشایی ئاسمان دەڕۆن. هەرچەندە ڤۆیەجەر 2 دوو هەفتە پێش هاوتاکەی لە ساڵی 1977 هەڵدرا، بەڵام تاوەکو ساڵی 2035 ناگاتە یەک ڕۆژی تیشکی. ڤۆیەجەر 1 لە ساڵی 1979 و 1980 دا بە تەنیشت هەسارەکانی موشتەری و زوحەلدا تێپەڕی پێش ئەوەی کۆمەڵەی خۆر جێبهێڵێت، لە ساڵی 2012 دا گەیشتە ئەو ناوچەیەی کە ناسا بە '' بۆشایی نێوان ئەستێرەکان '' ناوی دەبات. ڤۆیەجەر 2 سەردانی ئەو دوو هەسارەیە و هەروەها ئۆرانۆس و نیپتنیشی کردووە و وێنەی سەرنجڕاکێشی ناردەوە، پێش ئەوەی لە ساڵی 2018 دا بچێتە ناو بۆشایی ئەستێرەکانەوە. نزیکەی هەموو ڕۆژێک، هەردوو کەشتییەکە وردەکارییەکان دەربارەی ئەو ژینگە نەدۆزراوەیەوە دەنێرنەوە: هێز و ئاڕاستەی بواری موگناتیسی، هەروەها زانیاریی لەسەر پەستان، تۆز و تیشکە گەردوونییەکانی گەلەئەستێرە. بە وتەی دۆد کە لە ساڵی 1984 ەوە لەگەڵ ڤۆیەجەرەکاندا کاردەکات، ڤۆیەجەرەکان کەمێک لە مانگە دەستکردەکانی کەش و هەوا دەچن. تیمە بچووکەکەی کۆنتڕۆڵی گەشت لە تاقیگەی پاڵنەری تیژڕەوی ناسا لە پاسادینای ویلایەتی کالیفۆرنیا، نزیکەی هەفتەی جارێک فەرمان دەنێرن. کاتێک کێشە بۆ کەشتییەکە دروست دەبێت کارەکان چڕتر دەبنەوە، هەندێک جاریش بە هاوکاریی چەند خانەنشینێک کە پێشتر لە پڕۆژەکەدا کارییان کردووە کێشەکان چارەسەر دەکرێن. لە مانگی حەوتدا، کۆنتڕۆڵکەران دوایین هەوڵی پاشەکەوتکردنی وزەیان بۆ کەشتییەکە تەواو کرد کە بە '' پلۆتۆنیۆم '' کاردەکات، پاشان لە مانگی 10 دا بۆ ماوەیەکی کورت پەیوەندییان لەگەڵیدا پچڕا و تا ئێستا هەوڵ دەدەن بزانن هۆکاری پچڕانی پەیوەندییەکە چی بووە. هەموو ئەم لێهاتوویی و خۆشەویستییە وایکردووە ڤۆیەجەر 1 لە گەشتەکەی بەردەوام بێت و ناوی بچێتە کتێبی گینسەوە بۆ ژمارە پێوانەییەکان. لە هەموو تەنێکی دروستکراویی مرۆڤ دوورتر ڕۆیشتووە، ڤۆیەجەر 1 لە ساڵی 1990 دا دوورترین وێنەی زەوی گرت: وێنە بەناوبانگەکەی '' خاڵە شینە کاڵەکە Pale Blue Dot '' کە لە پشت هەسارەی نیپتنەوە گیراوە. کاڕڵ سەیگنی فەلەکناسی زانکۆی کۆرنێڵ و ئەندامی تیمی وێنەگرتنەکە، کاتێک لە ساڵی 1990 وێنەکەی بە جیهان ناساند، گوتی '' لەسەر ئەو خاڵە شینە، هەموو ئەو کەسانەی کە دەیانناسیت و هەموو ئەوانەی کە ناویانت بیستووە و هەموو مرۆڤێک کە تا ئێستا ژیاوە، ژیانی خۆیانیان تێدا بەسەر بردووە. ئەمە شانۆیەکی زۆر بچووکە لە گۆڕەپانێکی گەردوونیی گەورەدا.'' هەرچەند زۆرینەی ئەو کەسانەی ئەمڕۆ لە ژیاندان و هێشتا لە دایک نەبووبوون کاتێک ڤۆیەجەرەکان هەڵدران، بەڵام بیڵ نای سەرۆکی کۆمەڵەی هەسارەیی لە بەیاننامەیەکدا گوتی '' هەموومان، هەموو کەسێک لەسەر زەوی، کاریگەریی ئەم ئەرکەمان لەسەر بووە.'' ئەو کۆمەڵەیە لە ساڵی 1980 دا لەلایەن سەیگنەوە دامەزرا کە لە ساڵی 1996 دا کۆچی دوایی کرد. هەروەها تۆمارە زێڕینەکە '' The Golden Record '' بەرهەمی هەوڵەکانی سەیگن بوو. هەریەک لە کەشتییەکانی ڤۆیەجەر قەوانێکی فۆتۆگرافی 12 ئینچی '' 30 سم '' ڕووپۆشکراو بە زێڕییان هەڵگرتووە کە سڵاوکردن بە 55 زمان و هەروەها وێنە و هێڵکاریی لە خۆدەگرێت. سەیگن دەنگی نیکی کوڕیشی تێدا تۆمار کردووە کە ئەو کاتە تەمەنی شەش ساڵ بووە و دەڵێت '' سڵاو لە منداڵانی هەسارەی زەوییەوە.'' هەروەها دەرزییەکی خوێندنەوەی قەوان و ڕێنمایی بۆ هەر کەسێک داناوە کە لە بۆشایی ئاسماندا بیدۆزێتەوە. دۆد لە کۆتاییدا گوتی '' ئەمە کەپسولێکی کاتیی ژیانە لەسەر زەوی لە ساڵی 1977 ەوە. هیوادارم شتێک یان کەسێک، ڕەنگە هەزار ساڵی دیکە لە ئێستاوە بیدۆزێتەوە.''

6. حاتم ئۆغوڵاری لە کۆنفرانسی گۆڕانی کەش و هەوا دەڵێت تورکیا بووەتە زبڵدانی ئەوروپا

   تولای حاتم ئۆغوڵاری هاوسەرۆکی پارتی یەکسانی و دیموکراسی گەلان (دەم پارتی)، ڕایگەیاند، دەسەڵاتی تورکیا وڵاتەکەی کردووەتە ناوەندی پاشماوە و زبڵدانی ئەوروپا. حاتم ئۆغوڵاری لە شاری ئەنتاڵیا، کە میوانداری کۆنفرانسی گۆڕانی کەش و هەوای نەتەوە یەکگرتووەکان، COP31، دەکات، کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی ساز کرد. لە کۆنگرە ڕۆژنامەوانییەکەدا حاتم ئۆغوڵاری وتی کە بەشداربووانی COP31ـیش وەک ئاماژەیەک بۆ زبڵ وشەی چۆپ بەکاردەهێنن و لە بری ناوە فەرمییەکەی کۆنفرانسەکە و پێی دەڵێن ''ÇOP31'' . ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە بەپێی ئامارەکانی ساڵی 2025، بڕی 510 هەزار تەن پاشماوەی یەکێتی ئەوروپا و 140 هەزار تەن لە بەڕیتانیاوە هێنراونەتە ناو تورکیا و لە سەدا 60ـی ئەو پاشماوانە لە ناوچەی کوچوکدیکیلی شاری ئەدەنە فڕێدراون. حاتم ئۆغوڵاری ئاماژەشی بەوەدا کە کەناراوەکانی تورکیا بە مایکرۆپلاستیک پیس دەکرێن. لە درێژەی قسەکانیدا هاوسەرۆکی دەم پارتی وتی تورکیا لە نێو 64 وڵاتدا لە پلەی 53ـیەمیندایە و لە کاتێکدا جیهان هەوڵ دەدات لە سوتەمەنییە بەردینییە زیانبەخشەکانی وەک نەوت و گاز و خەڵووز دووربکەوێتەوە، ئەنکەرە مزگێنی دۆزینەوەی نەوت لە چیای گابار بڵاودەکاتەوە. لە بەرامبەردا تورکیا لە کۆنفرانسی گۆڕانی کەش و هەوادا پرسی بە کارەباییکردن دەخاتە پێشەوە و ئامانجییەتی کە بەشێکی زیاتری هۆکارەکانی گواستنەوە و پیشەسازی تورکیا کارەبا بەکاربهێنن. تورکیا ئامانجییەتی کە تا ساڵی 2035 رێژەی وزەی بەکارهاتوو لە سەرچاوە کارەباییتەکانەوە بۆ لە سەدا 35 بەرز بکاتەوە. شارەزایانی گۆڕانی کەش و هەوادا لە جێرمان وۆچ و پەیمانگای نیو کڵایمەت دەڵێن هەوڵەکانی تورکیا بۆ بە کارەباییکردن هەنگاوێکی ئەرێنییە، بەڵام جەخت لەوە دەکەنەوە کە تا ئێستا هەوڵەکان وەک پێویست نەبوون بۆ کەمکردنەوەی پشتبەستن بە سوتەمەنییە بەردینییەکان.

7. هەواڵە جیهانییەکان 1

   هەواڵە جیهانیـیەکان لە دەنگی ئەمەریکا

8. مارکۆ روبیۆ: ئێران سەرچاوەی نائارامی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە

   مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا، لە وتارێکدا لە کۆبوونەوەی ساڵانەی یاساناسانی کۆمەڵەی فیدراڵیست لە واشنتن، وتی ڕێگریکردن لە ئێران بۆ بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی یەکێکە لە ئامانجە سەرەکییەکانی ئەمەریکا و ئێرانی بە سەرەکیترین هۆکاری نائارامی و ئاڵۆزی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ناوبرد. روبیۆ نزیکەی یەک کاتژمێر قسەی کرد و پاش تەواوبوونی وتارەکەی، لە وەڵامی کۆمەڵایک پرسیاردا، تێڕوانینی بەڕێوەبەرایەتی دۆناڵد ترامپی سەبارەت بە ئێرانی خستەڕوو و باسی لە سەرکەوتنی ئەمەریکا لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئێران کرد و بەرگری لە بەردەوامبوونی ڕۆڵی ئەمەریکا لە سەر ئاستی جیهاندا کرد. کۆنگرەی ساڵانەی یاساناسانی کۆمەڵەی فیدراڵیست سێ ڕۆژ بەردەوام دەبێت و تێیدا پارێزەران و دادوەران و سیاسەتمەداران و ئاکادیمیستان بەشداردەبن بۆ گفتوگۆ لەسەر پرسەکانی دەستوور یاسا و سیاسەت. ئێران لە ناوەندی نائارامییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا روبیۆ لە وتارەکەیدا وتی ئێران هۆکاری سەرەکیی ململانێ و گرفتە درێژخایەنەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە، "ئێران لە ساڵی 1979ەوە شەڕی دژ بە ئەمەریکا دەکات." روبیۆ وتی،"هەموو کێشە و گرفتێکی گەورەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە حوسییەکانەوە بگرە کە هێرش دەکەنە سەر عەرەبستانی سعودیە تا میلیشیا شیعەکان کە نائارامی لە عێراق دروست دەکەن و ئەو هێزانەی کە پشتگیرییان لە بەشار ئەسەد کرد و بەشدار بوون لە وێرانکردنی سووریا، تا حزبوڵڵا لە لوبنان، تەماشای هەر شوێنێک بکەیت یەک خاڵی هاوبەش دەبینیت، ئەویش مەلا شیعەکانی ئێران و بیرکردنەوەی فراوانخوازییانە." هەروەها وتی، " ئێران گەورەترین پاڵپشتی تیرۆرە لە جیهاندا. لە مێژووی مرۆڤایەتیدا هیچ دەوڵەتێک [وەک ڕژێمی ئێران] هێندە کات و پارەی بۆ پشتیوانی کردنی کاری تیرۆریستی لە سەرانسەری جیهاندا تەرخان نەکردووە." هۆشداری لە ئێرانێکی خاوەن چەکی ئەتۆمی روبیۆ بەرنامەی ئەتۆمیی ئێرانی بە مەترسیی بۆ ناوچەکە و ئەمەریکا ناوبردو کاتێک پرسیاری لێکرا کە ئایا سەرکەوتنی ئەمەریکا لە دژایەتیی ئێراندا چۆن دەبێت وتی، "سەرکەوتن ئەوەیە کە دڵنیاببینەوە کە ئێران هەرگیز چەکی ئەتۆمی بەدەست ناهێت." روبیۆ وتی ئەگەر ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی هاوکێشەی هێز لە ناوچەکەدا بە شێوەیەکی بنەڕەتی دەگۆڕێت و هەڕەشە لەسەر هاوپەیمانان و بەرژەوەندییەکانی ئەمەریکا زیاد دەکات. هەروەها بانگەشەکانی ئێرانی ڕەتکردەوە کە بەرنامە ئەتۆمییەکانیان تەنها بۆ مەبەستی ئاشتییانەیە، و وتی تاران ئەو تەکنەلۆژیا و توانایانەی پەرەپێداوە کە دەتوانن لە دروستکردنی چەکی ئەتۆمییدا بەکاریانبهێت. بەرگری لە ڕۆڵی ئەمەریکا لە جیهاندا لەگەڵ ئەوەی روبیۆ جەختی لەسەر سیاسەتی 'ئەمەریکا یەکەم' کردەوە، بەڵام ڕەتیکردەوە کە ئەمەریکا لە سەر ئاستی جیهان و لە رووداوە جیهانییەکان پاشەکشە بکات، "پێویستە لە کاروبارەکانی جیهاندا بەشداربین، چونکە ئەگەر ئێمە لە جیهاندا بەشداریش نەبین ئەوا رووداوە جیهانییەکان هەر دێتە ناو کاروبارەکانی ئێمەوە." هەروەها وتی کە نائارامی و ناسەقامگیری لە دەرەوەی ئەمەریکا ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی و بەرژەوەندییە ئابوورییەکانی ئەمەریکا دەبێت، بۆیە ئامادەبوون و ڕۆڵی واشنتن لە جیهاندا پێویستە. سەبارەت بە هاوپەیمانییەکانی ئەمەریکا، ڕوبیۆ وتی، "زۆرجار کاتێک بەرژەوەندییە نیشتمانییەکانمان لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی وڵاتێکی تر هاوتەریب دەبن، هاوپەیمانی دروست دەکەین. کاتێکیش بەرژەوەندییە نیشتمانییەکان ناکۆک، دەبن دیپلۆماسی دەست پێدەکات بۆ دۆزینەوەی هاوسەنگی." بەڵام جەختی کردەوە کە پێویستە واشنتن هەمیشە بڕیار لە قازانجی ئەمەریکا بدات، "ئەگەر نەمانتوانی هاوسەنگی دروست بکەین، دەزانم پێویستە چ لایەنێک هەڵبژێرین، ئەویش لایەنی گەلەکەمان و وڵاتەکەمانو ئابوورییەکەمان و ئاسایشی نیشتمانییەکەمانە."

9. بۆ یەکەمین جار بڕیارە سەرۆک ترامپ و پوتن و شی جینپینگ لە لووتکەیەکی سێ قۆڵیدا کۆببنەوە

   کۆشکی سپی ڕۆژی هەینی ڕایگەیاند، هەفتەی داهاتوو سەرۆکی ئەمەریکا دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمیر پوتن و سەرۆکی چین شی جینپینگ، یەکەمین کۆبوونەوەی سێ قۆڵی لە لووتکەیەکدا لە چین ئەنجام دەدەن. وتەبێژی کۆشکی سپی ئۆلیڤیا وەیڵز بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند، هەر سێ سەرۆکەکە لە پەراوێزی لووتکەی هاوکاریی ئابووری ئاسیا و زەریای هێمن لە شاری شینژێنی باشووری چین کۆدەبنەوە. بەرپرسان ئاماژەیان بەوە کردووە کە سەرۆک ترامپ دەیەوێت لە دانوستانە سێ قۆڵییەکەی ڕۆژی پێنجشەممەدا باس لە کەمکردنەوەی جبەخانە ئەتۆمییەکان بکات و بڕیارە پرسی جەنگەکەی لەگەڵ ئێرانیشدا بهێنێتە بەرباس. وەیڵز گوتی '' سەرۆک ڕوونی کردووەتەوە کە لە نێو بابەتەکانی دیکەدا، گفتوگۆ لەسەر کەمکردنەوەی چەکی ئەتۆمی لە جیهاندا دەکات. سەرۆک ترامپ پێی وایە بڵاوبوونەوەی ئەم چەکە زۆر مەترسیدارە.'' بەرپرسێکی باڵای ئەمەریکا کە نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێت، بە ڕۆژنامەنووسانی گوت '' پێم وایە سەرۆک بەنیازە لە کۆبوونەوە سێ قۆڵییەکەدا لەگەڵ شی جینپینگ و ڤلادیمیر پوتندا باس لە ئێران بکات.'' بەرپرسەکە ئاماژەی بەوەشدا کە واشنتن '' ڕێڕەوێکی تەواو جیاوازی '' دانوستانی لەگەڵ کیێڤ و مۆسکۆدا هەیە بە ئامانجی کۆتایی هێنان بە جەنگی ئۆکرانیا، ئەمەش وەکو ئاماژەیەک بۆ ئەو گفتوگۆیانەی کە نێردەکانی ئەمەریکا لەم ڕۆژانەی دواییدا لەگەڵ پوتن و سەرۆکی ئۆکرانیا ڤلۆدیمیر زێلێنسکیدا ئەنجامییان داوە. گوتیشی '' چین بە ڕاستی بەشێک نیە لەو ڕێڕەوە، بۆیە گونجاو نیە لەوێ گفتوگۆ لەسەر ئۆکرانیا بکرێت.'' هەروەها سەرۆک ترامپ ڕۆژی پێنجشەممە کۆبوونەوەیەکی دوو قۆڵی لەگەڵ سەرۆکی چین ئەنجام دەدات، کە ئەمە دەبێتە چوارەمین کۆبوونەوەی نێوانییان لەوەتەی سەرۆک ترامپ گەڕاوەتەوە سەر دەسەڵات. لەلایەکی دیکەوە ئەمەریکا پلانی نیە گفتوگۆ لەسەر کۆتوبەندەکانی هەناردەکردنی تەکنەلۆجیای چیپە هەستیارەکان بکات، بەرپرسێکی دیکە لەو بارەیەوە گوتی '' ئێمە دانوستان لەسەر کۆتوبەندەکانی هەناردەکردنی ئەمەریکا ناکەین. ئەمانە پرسی ئاسایشی نیشتیمانین کە لە ناو بەڕێوبەرایەتییەکەدا دایاندەڕێژین و چاوەڕوان ناکەین بە هیچ شێوەیەک لە گفتوگۆکانماندا لەگەڵ چینییەکان باس بکرێن.'' بەرپرسان ئاشکراشییان کردووە کە ئیلۆن مەسکی خاوەنی کۆمپانیاکانی تێسلا و سپەیس ئێکس، یاوەری سەرۆک ترامپ دەکات لە گەشتەکەیدا بۆ چین، بەڵام بەشداری لە کۆبوونەوەکەی لەگەڵ شی و پوتندا ناکات. بڕیارە ڕۆژی دووشەممە سەرۆک ترامپ واشنتن جێبهێڵێت و ڕۆژی سێشەممە بگاتە فیلیپین بۆ بەشداریکردن لە لووتکەی کۆمەڵەی وڵاتانی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا '' ئاسیان ''، پێش ئەوەی بەرەو شاری شینزێنی چین بەڕێبکەوێت.

10. لە هەولێر دژی لێکترازانی لایەنەکان گردبوونەوەیەکی ناڕەزایەتی ئەنجامدرا

    ژمارەیەکی بەرچاو لە چین و توێژە جیاوازەکان لە هەولێر گردبوونەوەیەکی ناڕەزایەتیان لە دژی لێکترازانی لایەنە سیاسیەکان ئەنجامدا و داوایان کرد پارێزگاری لە یەکگرتووی قەوارەی هەرێم و پەرلەمان و حکومەت بکەن.

11. دوایین زانیارییەکان سەبارەت بە ڕاگرتنی گەشتە ئاسمانییەکان لە سەرانسەری ئەمەریکادا

    ڕاگرتنی گشتی گەشتە ئاسمانییەکان لە سەرانسەری ئەمەریکادا نزیکەی کاتژمێر 8:15 ی شەو بە کاتی ڕۆژهەڵاتی ئەمەریکا کۆتایی هات و بەشێک لە گەشتە ناوخۆییەکان لە فڕۆکەخانەکانی ئەو وڵاتەوە دەستییان پێکردەوە. بەڵام دەسەڵاتداران هۆشیارییان داوە کە ئاساییبوونەوەی هاتوچۆی ئاسمانی دوای درێژترین وەستانی گەشتەکان لە ماوەی 25 ساڵی ڕابردوودا، بە خاوی بەڕێوەدەچێت. بەرپرسان دەڵێن پێدەچێت سیستمەکە لە سەروبەندی قەرەباڵغی گەشتەکانی '' جەژنی سوپاسگوزاری '' بە شێوەیەکی ئاسایی کار بکاتەوە. گەشتەکان دەستییان پێکردووەتەوە بەڵام دواکەوتن یان پەککەوتن بەردەوامە بەڕێوبەرایەتی فڕۆکەوانی فیدڕاڵی ئەمەریکا ڕایگەیاند کە گەشتی فڕۆکەکان درەنگانی شەوی هەینی بە کاتی ڕۆژهەڵاتی ئەمەریکا دەستییان پێکردووەتەوە، هەروەها داوای لە گەشتییاران کردووە بۆ زانیاریی لەسەر گەشتیەکانییان پەیوەندی بە هێڵە ئاسمانییەکانەوە بکەن. لەگەڵ ئەوەشدا، ڕەنگە کاریگەرییە لاوەکییەکانی ئەم وەستانە بۆ چەند ڕۆژێک هەستی پێبکرێت. بەپێی ماڵپەڕی فڵایت ئەوێر، کە چاودێری پەککەوتنی گەشتەکان دەکات، ڕۆژی شەممە زیاتر لە 2,500 گەشت لە ئەمەریکا هەڵوەشاونەتەوە و سەدانی دیکەش دواکەوتوون. وەزیری گواستنەوەی ئەمەریکا شۆن دەفی هۆشداریی دایە گەشتیارانی ئەمەریکایی کە گەڕانەوەی هاتوچۆی ئاسمانی بۆ دۆخی ئاسایی خێرا نابێت. هاوکات مارکوەین موڵینی وەزیری ئاسایشی ناوخۆ ڕایگەیاند کە مامەڵەکردن لەگەڵ گەشتە نێودەوڵەتییەکان بەپێی دۆخی هەر گەشتێک بە جیا دەبێت. فڕۆکەخانەی سان فرانسیسکۆ ڕایگەیاند کە لە ئێوارەی هەینییەوە مۆڵەت دراوە بەو گەشتانەی بەسەر زەریای هێمندا دەڕۆن، لەوانەش گەشتەکان بەرەو هاوایی و ئاسیا. لە بەرامبەردا دەزگای فڕۆکەوانی ئەوروپا لەسەر داوای بەڕێوبەرایەتی فڕۆکەوانی فیدڕاڵی ئەمەریکا گەشتەکانی بەرەو ئەمەریکا لە کاتژمێر 5 ی ئێوارەی ڕۆژی هەینی بە کاتی ڕۆژهەڵاتی ئەمەریکا تاوەکو نیوەشەو ڕاگرت. هێڵە ئاسمانییەکان پابەند کراون بەوەی بێبەرامبەر بلیتی گەشتێکی دیکە بۆ ئەو گەشتیارانە ببڕنەوە کە دەیانەوێت بەردەوام بن لە گەشتەکەیان، یاخود پارەکەیان بۆ بگەڕێننەوە ئەگەر گەشتەکەیان هەڵوەشابێتەوە و بڕیارییان دابێت گەشت نەکەن. هۆکاری ڕاگرتنی گەشتەکان بەرپرسانی بەڕێوبەرایەتییەکەی سەرۆکی ئەمەریکا دۆناڵد ترامپ ڕایانگەیاند کە بەستنەوەی تەکنەلۆجیای نوێ بە سیستمی کۆنتڕۆڵی هاتوچۆی ئاسمانی وڵاتەوە، فشارێکی زۆری خستووەتە سەر ئامێرە کۆنەکان. بە وتەی بەرپرسان، ئەمە بووەتە هۆی پچڕپچڕبوونی پەیوەندییەکان و دروستبوونی بۆشایی لە ڕادارەکاندا، کە لە ئەنجامدا بووە هۆی ڕاگرتنی گەشتەکان بۆ ماوەی زیاتر لە چوار کاتژمێر. شۆن دەفی وەزی گواستنەوە ئاماژەشی بەوەدا کە ڕەنگە پەککەوتنی زیاتر ڕووبدات و گوتی '' پێمان وانەبوو توشی پچڕانێکی لەم شێوەیە ببین، بەڵام ڕوویدا.'' پڕۆسەی نوێکردنەوەی کۆنتڕۆڵی هاتوچۆی ئاسمانی ساڵی ڕابردوو دەستی پێکرد دوای ئەوەی کۆنگرێس بڕی 12.5 ملیار دۆلاری بۆ تەرخان کرد. ئێستاش دەفی و کۆشکی سپی فشار دەکەن بۆ تەرخانکردنی 30 ملیار دۆلاری دیکە بۆ تەواوکردنی کارەکان. پچڕانەکەی مایکرۆسۆفت و هێرشی ئەلیکترۆنی پەیوەندییان بە وەستانی گەشتەکانەوە نەبووە وتەبێژێکی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت ڕایگەیاند کە هیچ ئاماژەیەکییان لەبەردەستدا نیە بیسەلمێنێت ڕاگرتنی گەشتەکان پەیوەندی بەو پەککەوتنە خزمەتگوزارییەوە هەبێت کە ڕۆژی پێنجشەممە بووە هۆی لە کارکەوتنی ئاوتلوک و خزمەتگوزارییەکانی دیکە. وەزیری ئاسایشی ناوخۆ ڕایگەیاند کە هیچ ئاماژەیەک نیە ئەم لە کارکەوتنە پەیوەندی بە هێرشی ئەلیکترۆنییەوە هەبێت. موڵین گوتیشی '' هەرگیز ژیانی هیچ کەسێک لە مەترسیدا نەبووە و هیچ گەشتێکیش مەترسی لەسەر نەبووە. بەڕێوبەرایەتی فڕۆکەوانی توانی کۆنتڕۆڵی بکات و ڕاگرتنەکە تەنها لەوپەڕی وریاریی و خۆپارێزیدا جێبەجێکرا.''

12. بەرنامەکانی ڕاستەوخۆی بەشی کوردی دەنگی ئەمەریکا 13ـی مانگی یازدەی 2026

    بەرنامەکانی دەنگی ئەمەریکا ڕۆژانە لە کاتژمێر 1ی پاشنیوەڕۆ بە کاتی واشنتن و کاتژمێر 9ـی ئێوارە بە کاتی هەرێمی کوردستان دەستپێدەکەن.

13. دیموکراتەکان لە بەردەم هەڵبژاردنێکدان بۆ دیاریکردنی سەرۆکی زۆرینەی ئەنجومەنی سیناتی ئەمەریکا

    دیموکراتەکان کە بڕیارە زۆرینەی کورسییەکانی ئەنجومەنی سیناتی ئەمەریکا بەدەستبهێنن، ڕووبەڕووی هەڵبژاردنی ئەوە دەبنەوە کێ پۆستی سەرکردەی زۆرینە وەربگرێت کاتێک خولی داهاتووی کۆنگرێس لە مانگی یەکدا دەستپێدەکات. سیناتۆری ویلایەتی مێریلاند، کریس ڤان هۆڵن، ڕۆژی پێنجشەممە ڕایگەیاند کە خۆی بۆ ئەو پۆستە کاندید دەکات و ڕکابەری سیناتۆری نیویۆرک چەک شومەر دەکات کە لە ساڵی 2017ـەوە سەرکردەی پارتەکەیە لە ئەنجومەنی سیناتدا. ڤان هۆڵن کە لە ساڵی 2016ـەوە وەک سیناتۆر هەڵبژێردراوە، ڕۆژی پێنجشەممە لە بەیاننامەیەکدا گوتی کە دەنگدەران لە هەڵبژاردنەکانی ناوەڕاستی خولی سەرۆکایەتیدا کە سێی ئەم مانگە ئەنجام درا، ''گۆڕانکارییان هەڵبژاردووە لە دۆخی ئێستا کە لە بەرژەوەندی چینی کارکەراندا نییە.'' گوتیشی، ''ئێستا لەسەر ئێمەیە وەڵامی ئەم ساتە بدەینەوە. بۆ ئەوەی ئەمە بکەین، پێویستیمان بە سەرکردایەتییەکی نوێ هەیە. ئەمە پەیوەندی بە هیچ تاکە کەسێکەوە نیە، بەڵکو پەیوەندی بە وەڵامدانەوەی بانگەوازی گەلی ئەمەریکاوە هەیە.'' لەلای خۆیەوە شومەر متمانەی خۆی دەربڕی بەوەی کە دەنگی پێویست بۆ بوون بە سەرکردەی زۆرینە بە دەست دەهێنێت و ئاماژەی بەوە دا کە پێشوازی دەکات "لە هەر گفتوگۆیەک سەبارەت بە داهاتووی فراکسیۆنەکەمان و ئەو کارە گرنگانەی کە لەپێشمانن.'' شومەر گوتیشی، ''بە پەرۆشەوە چاوەڕێی سەرکردایەتیکردنی زۆرینە نوێیەکەی دیموکراتەکان و خزمەتکردنی گەلی ئەمەریکا دەکەم.'' بڕیارە هەڵبژاردنەکە بە شێوەی دەنگدانی نهێنی لە مانگی داهاتوودا بەڕێوەبچێت. دوایین جار کە ململانێ لەسەر پۆستی سەرکردەی دیموکراتەکانی ئەنجومەنی سینات ڕوویدابێت ساڵی 1994 بوو. پۆستی سەرکردەی زۆرینەی ئەنجومەنی سینات کۆمەڵێک دەسەڵات و ئەرکی تایبەتی هەیە، لەوانە توانای پێشکەشکردنی هەموارکردنەوە و پێشنیارەکان پێش ئەندامانی دیکە و دیاریکردنی ئەرکە سەرەکییە یاساییەکانی پارتی زۆرینە. هاوکات سەرکردەی ئێستای زۆرینە، جۆن سونی کۆماری، لە مانگی یەکی ساڵی داهاتوودا پۆستەکەی دەگۆڕێت بۆ پۆستی سەرکردەی کەمینە لە ئەنجومەنەکەدا. ژمارەیەک لە سیناتۆرەکانی ئێستا و ئەوانەی لە مانگی یەکدا سوێندی یاسایی دەخۆن، پێشوەختە بە ئاشکرا پشتیوانی خۆیان بۆ شومەر یان ڤان هۆڵن دەربڕیوە. سیناتۆر بێرنی ساندەرز کە سیناتۆرێکی سەربەخۆیە و لەگەڵ دیموکراتەکاندا کار دەکات، پشتگیری لە ڤان هۆڵن دەکات. ساندەرز ڕایگەیاندووە کە شومەر زیاتر لە 30 ساڵە بە سەختی بۆ پارتەکەی کاری کردووە، بەڵام ئێستا ''کاتی گۆڕانکارییە.'' هەروەها عەبدول ئەلسەیدی سیناتۆری هەڵبژێردراوی میشیگن، پشتیوانی خۆی بۆ ڤان هۆڵن دەربڕیوە. لە بەرامبەردا سیناتۆرێکی دیکەی سەربەخۆ کە لەگەڵ دیموکراتەکاندا کاردەکات، ئەنگس کینگ لە ویلایەتی مەین، ڕایگەیاند کە پشتگیری لە شومەر دەکات. کینگ گوتی، ''چەک شومەر یەکێکە لە ئەندازیارە سەرەکییەکانی سەرکەوتووترین هەڵبژاردن لە مێژووی نوێدا، هیچ هۆکارێک نابینم بۆ گۆڕینی ئەو سەرکردایەتییەی کە یارمەتیدەر بوو لە بەدیهێنانی ئەو سەرکەوتنەدا.'' هاوکات شومەر پشتیوانی ئاشکرای هەریەک لە سیناتۆرەکانی نەڤادا، کاترین کۆرتێز ماستۆ و جاکی ڕۆزن، شیرۆد بڕاون لە ئۆهایۆ بەدەستهێناوە، کە لە دوای بردنەوەی لە هەڵبژاردنەکانی ئەم مانگەدا دەگەڕێتەوە بۆ ئەنجومەنی سینات. دیموکراتەکان بڕیارە زۆرینەی 55 بەرامبەر 44 کورسی لە ئەنجومەنی سینات بە دەستبهێنن، لە نێوانیاندا دوو سیناتۆری سەربەخۆ هەن، لە کاتێکدا ئەنجامی کێبڕکێی یەک کورسی دیکە کە نوێنەرایەتی ویلایەتی ئالاسکا دەکات هێشتا یەکلایی نەبووەتەوە.

14. چارەنووسی یەپەژە لە پرۆسەی یەکگرتنی سەربازی سوریادا

    لە چوارچێوەی نوێترین هەنگاوەکانی پرۆسەی یەکگرتنی سەربازی لەگەڵ حکومەتی سوریا، یەکینەکانی پاراستنی ژنان (یەپەژە) ڕایگەیاند کە فایلی 1484 چەکداری ئەو یەکینەیە، بۆ دەستپێکردنی پرۆسەی پەیوەندیدار، خراوەتە بەردەم دەزگا و لایەنە پەیوەندیدارەکانی حکومەتی سوریا.

15. هێگسێت مەدالیای ڕێزلێنان دەبەخشێتە ئەو پاسەوانەی کە سەرزەنشتی وەزیر و ستافەکەی کرد

    پیت هێگسێت وەزیری جەنگی ئەمەریکا مەدالیای ستایشی خزمەتی هاوبەشی بەخشی بە تۆماس ئیگلێسیەسی سەرباز، ڕۆژێک دوای ئەوەی ئەو سەربازە هاواری کرد و داوای لە وەزیر و میوانەکانی کرد بێدەنگی بپارێزن و ڕێز بنوێنن لە کاتی سەردانیاندا بۆ 'گۆڕی سەربازی نەناسراو' لە ڕۆژی یادی سەربازە دێرینەکانی ئەمەریکادا. بۆنەی سەربازە دێرینەکان لە ڕۆژی چوارشەممە، 11ـی یازدە، ئەنجام درا. کاتێک وەزیری جەنگ و ستافە باڵاکانی وەزارەت لەوێ ئامادەبوون، لەناکاو دەنگی پێکەنین بەرز بووەوە. لەو کاتەدا ئیگلێسیەسی پاسەوان سەرزەنشتی ستافی وەزارەتی جەنگی کرد و بەدەنگێکی بەرز فەرمانی کرد، "هەموو میوانەکان کەشی بێدەنگی بپارێزن و بەردەوام ڕێزگرتن پیشانبدەن." دیمەنەکە بە فراوانی لە میدیاکانی ئەمەریکا بڵاو بووەوە. ڕۆژی پێنجشەممە وەزیری جەنگ خەڵاتکردنی ئەو سەربازەی لە بەرامبەر سەرزەنیشتکردنەکە ڕاگەیاند و وتی بە ئەرکی سەرشانی هەستاوە. هێگسێت وێنەیەکی بڵاوکردەوە کە مەدالیاکە دەبەخشێت بە سەربازەکە و نوسیویەتی، "ئێمە سەربازانمان خۆش دەوێن، پابەندبوون بە پێوەر و ڕێساکانمان خۆش دەوێت. دەستخۆش، سەربازی پسپۆڕ. بەردەوام بن، ئەی نیشتمانپەروەران." هێگسێت لە پینتاگۆن بەخێرهاتنی ئەندامانی دەستەی پاسەوانیی کرد و مەدالیاکەی بەخشی بە ئگلێسیەس. 'گۆڕی سەربازی نەناسراو' یان 'سەربازی ون' یەکێکە لە گرنگترین یادگا نیشتمانی و سەربازییەکانی ئەمەریکا، کە لە گۆڕستانی نیشتمانیی ئارلینگتۆن لە ویلایەتی ڤێرجینیا، لە نزیک واشنتن، هەڵکەوتووە. ئەم یادگایە لە ساڵی 1921 دامەزراوە و تایبەتە بە ڕێزگرتن لەو سەربازە ئەمەریکاییانەی لە شەڕەکاندا کوژراون و ناسنامەیان دیارنییە. یادگاکە بە شەو و ڕۆژ لەلایەن سەربازانی تایبەتی سوپای ئەمەریکاوە پاسەوانی دەکرێت و سەردانکەران پێویستە پابەندی ڕێسا توندەکانی ڕێزگرتن و بێدەنگی بن. مەدالیای ستایشکردنی خزمەتگوزاریی هاوبەش بە یەکێک لە خەڵاتە باڵا سەربازییەکان دادەنرێت.

16. پاکتاو دەڵێت، گەنجانی کورد بە متمانە بەخۆبوونیان دەتوانن خزمەت بە کورد بکەن

    پاکتاو حاجی پووری هەر لە تەمەنی منداڵییەوە لە نەرویژ نیشتەجێیە و ئێستا هەم هەوڵی خوێندن دەدات و هەمیش وەک نوێنەری پارتی کرێکار لە ئەنجومەنی شارەکەیدا کاردەکات. لە بەرنامەی ڕوانگەدا سەبارەت بە ئەزموونی ژیان و تێکۆشانی خۆی و کۆمەڵی کوردان دەدوێت.

17. تورکیا و قەتەر ڕێککەوتنی بەرگریی واژۆ دەکەن

    نووسینگەی سەرۆکایەتی تورکیا ڕایگەیاند ڕۆژی هەینی 13ـی ئەم مانگە تورکیا و قەتەر ڕێککەوتنی بەرگریی هاوبەشیان واژۆ کردووە. ڕێککەوتنەکە لە میانەی کۆبوونەوەی نێوان ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا و شێخ تەمیم بن حەمەد ئال سانی میری قەتەر لە ئیستەنبوڵ واژۆ کراوە. سەرۆکایەتی تورکیا لە بەیاننامەیەکدا کە لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس بڵاویکردووەتەوە، ڕایگەیاندووە ئەردۆغان جەختی لە بەردەوامی هاوکاریی هەردوو وڵات کردووەتەوە بۆ ڕێگریکردن لە گەڕانەوە بۆ شەڕ لە ناوچەی کەنداو و ڕێگەخۆشکردن بۆ گفتوگۆ و ئاشتی. لە بەیاننامەکەدا وردەکاری لەبارەی مەرجەکانی ڕێککەوتنە نوێیەکەی بەرگرییەوە نەخراوەتەڕوو، بەڵام سەرۆکایەتی تورکیا لە زاری ئەردۆغانەوە ڕایگەیاندووە ئەنکەرە و دۆحە هاوکاری خۆیان لە بواری وزە پەرەپێدەدەن و هاوکارییە پیشەسازییەکانی بەرگریش فراوانتر دەبن. لە بەشێکی دیکەی بەیاننامەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە ڕێککەوتنی بەرگری کە لە نێوان تورکیا و قەتەر واژۆ کراوە ڕەهەندێکی نوێ بۆ پەیوەندییە نزیکەکان و هاوکارییەکانی نێوان هەردوو وڵات زیاد دەکات. ڕێککەوتنەکە لە دۆخێکدا واژۆ دەکرێت کە تورکیا و سعودیە و پاکستان لە مانگی هەشتی ئەمساڵ ڕێککەوتنێکی هاوبەشی بەرگرییان لە مەککە واژۆکرد. پەرلەمانی تورکیا هەفتەی ڕابردوو ڕێککەوتنەکەی پەسەند کرد و ئەمەش ڕێگەی خۆشکرد بۆ ئەوەی ئەنکەرە پاڵپشتی سەربازی بۆ سعودیە بنێرێت. بەپێی ڕێککەوتنی سێ قۆڵی نێوان تورکیا و سعودیە و پاکستان، هێرشکردنە سەر هەر یەکێک لە لایەنەکانی ڕێککەوتنەکە بە هێرش بۆ سەر هەموو لایەنەکان دادەنرێت. ئەم هاوکارییە لە دۆخێکدا پێکهاتووە کە سعودیە لە یەمەنەوە ڕووبەڕووی هێرشی میلیشیا حوسییەکانی سەر بە ئێران بووەتەوە.

18. پەرەسەندنی ناکۆکی نێوان لایەنە سیاسییەکانی هەرێم

    دوای سەردانەکەی دوێنێی سەرۆکی یەکێتی و نەوەی نوێ بۆ بەغداد، ئەمڕۆ زنجیرەیەک کۆبوونەوەی یەک لەدوای یەکیان لەگەڵ بەرپرسانی سیاسی عێراق ئەنجامدا، هاوکات لە سلێمانی کۆڕبەندی ستراتیژی بەردەوام بوو کە تێیدا قوباد تاڵەبانی کۆمەڵێک پەیامی نوێی ئاڕاستەی پارتی کرد.

19. ئەمەریکا بۆ یەکەم جار فڕۆکەی هێرشبەری بی-21 تاقیدەکاتەوە

    هێزی ئاسمانی ئەمەریکا ڕۆژی هەینی ڕایگەیاند، لە هەفتەی ڕابردوودا بە سەرکەوتوویی تاقیکردنەوەی هاویشتنی بۆمبی ئاسایی بە فڕۆکەی هێرشبەری پێشکەوتووی بی-21 (B-21 Raider) ئەنجام داوە. ئەم هەنگاوەش قۆناغێکی گرنگە لە گواستنەوەی فڕۆکەکە لە قۆناغی تاقیکردنەوەوە بۆ بەکارهێنان. بەپێی بەیاننامەی هێزی ئاسمانی ئەمەریکا، فڕۆکەیەکی بی-21 لە بنکەی ئاسمانیی ئێدواردز لە ویلایەتی کالیفۆرنیا هەستاوە و لە میانەی تاقیکردنەوەکەدا بۆمبێکی ئاسایی هاویشتووە. ئەنجامی تاقیکردنەوەکە پشتڕاستی کردەوە کە سیستەمە دیجیتاڵییەکانی فڕۆکەکە و میکانیزمەکانی کردنەوە و بەکارهێنانی سیستەمی چەکەکانی، بە شێوەیەکی دروست و بە پێی پلان کاردەکەن. فڕۆکەی بی-21 ڕەیدەر فڕۆکەیەکی بۆمبهاوێژی ستراتیژیی نەوەی نوێیە کە بە تەکنەلۆژیای دژەڕادار دروستکراوە بۆ تێپەڕبوون لە سیستەمە پێشکەوتوو و چڕەکانی بەرگریی ئاسمانی و توانای هەڵگرتن و بەکارهێنانی چەکی ئاسایی و ناوەکی هەیە. کێن ویلسباک، بەرپرسی هێزی ئاسمانی ئەمەریکا، لە لێدوانێکدا گوتی، "ئەم تاقیکردنەوەیەی چەک دەیسەلمێنێت کە بەرنامەی بی-21 بە شێوەیەکی نایاب کار دەکات." لە ساڵی 2015ـدا، هێزی ئاسمانیی ئەمەریکا گرێبەستی دیزاین و دروستکردنی ئەم فڕۆکە بۆمبهاوێژەی بە کۆمپانیای نۆرسرۆپ گرەمن (Northrop Grumman) سپارد، وەک بەشێک لە بەرنامەی نوێکردنەوەی تواناکانی هێزی ئاسمانی ئەمەریکا. بی-21 دەتوانێت لە ناوچەکاندا ئۆپەراسیۆنی سەربازی ئەنجام بدات کە بە سیستەمە پێشکەوتووەکانی بەرگریی ئاسمانی پارێزراون، بەبێ ئەوەی بە ئاسانی لەلایەن ڕادارەکانی دوژمنەوە بدۆزرێتەوە. هێزی ئاسمانی ئەمەریکا هەروەها ڕایگەیاند کە بەرنامەی پەرەپێدان و تاقیکردنەوەی فڕۆکەکە بەرەو تەواوبوون دەچێت و چاوەڕوان دەکرێت یەکەم فڕۆکەی ئامادە بۆ خزمەت لە ساڵی 2027ـدا بگاتە بنکەی ئاسمانی ئێلزوۆرس لە ویلایەتی داکۆتای باشوور. ئەم تاقیکردنەوەیە یەکێکە لە هەنگاوە سەرەکییەکانی ئامادەکردنی بی-21 ڕەیدەر بۆ چوونە خزمەتی فەرمی، کە چاوەڕوان دەکرێت لە داهاتوودا ڕۆڵێکی گرنگ لە توانای بۆمبهاوێژی ستراتیژی ئەمەریکادا ببینێت.

20. ڤان هۆلن دەنگێکی ناسراو لە پرسەکانی کورد، خۆی بۆ سەرۆکی زۆرینەی سینات کاندید دەکات

    سیناتۆری مێریلەند، کریس ڤان هۆلن ڕایگەیاند، خۆی کاندید دەکات بۆ پێشبڕکێکردن لەگەڵ سەرکردەی ئێستای دیموکراتەکان چەک شومەر بۆ پۆستی سەرۆکی سینات.