-
Wezareta derve ya Amerîkayê îro Pêncşemê ragihand ku wezîrê derve Marco Rubio roja Çarşemê telefona Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî kir da ku li ser pêşketinên ewlehî û siyasî yên dawî yên li Îraq û Herêmê nîqaş bike û sersaxî ji malbatên Pêşmergeyên ku di êrîşên Îranê de hatine kuştin re xwest.
Cîgirê Berdevkê Wezareta Derve ya Amerîkayê Tommy Pigott di daxuyanîyekê de got ku Marco Rubio ji malbatên Pêşmergeyên ku di êrîşa mûşekî ya Îranê ya 24ê Adarê de hatine kuştin re sersaxî û ji birîndaran re başbûneke bilez xwest.
Di daxuyanîyê de, Wezîrê Derve yê Amerîkayê êrîşên berdewam ên Îran û milîsên Îraqî yên ku ji hêla Îranê ve têne piştgirîkirin li dijî welatiyên Amerîkî û binesazîya enerjîyê li Îraqê bi tundî şermezar kirin. Wî tekez kir ku êrîşên berdewam gefeke cidî ne li ser aramîya Îraqê û ewlehîya herêmî.
Rubio her wiha rola Hikûmeta Herêma Kurdistanê di hêsankirina hinradekirina petrola Îraqê de - tevî petrola ku li Herêma Kurdistanê tê berhemhênan ber bi bazarên cîhanî ve – bi erênî nirxand.
Wezareta Derve got ku Washington vê hevkarîyê ji bo ewlehîya enerjîya navneteweyî û aramîya aborî ya li Îraqê girîng dibîne.
Ev têkilî di demekê de tê ku piştî êrîşên dawî yên mûşekî û çalakîyên ajanên Tehranê li Îraqê, alozîyên di navbera Îran û Amerîkayê de zêde bûne.
Di heman çarçoveyê de, Washingtonê tekez kir ku pêwîst e ji bo çareserkirina gefên ewlehîyê yên hevpar bi Hewlêrê û Bexdayê re hevkarîyeke nêzîk were kirin.
-
Serokwezîrê Hikûmeta Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî spasîya Balyozê Amerîkayê li Tirkîyê Tom Barack kir ji bo sersaxiyên wî yên li dor kuştina şeş Pêşmergeyan.
Barzanî got ku ew bi telefonê bi Tom Barack re axivîye, ku "sersaxîyên xwe ji bo şehîdbûna şeş Pêşmergeyên qehreman û hevxemîya xwe ji me re ragihand.
"Em hevkarîya di navbera Hikûmeta Herêma Kurdistanê û Amerîkayê de di vê dema hestîyar de bi bilindî dinirxînin û li bendê ne ku hevdîtinên me berdewam bikin," wî got.
Di êrîşa mûşekî ya balîstîk a roja Sêşemê de li ser baregeha Pêşmergeyan li navçeya Soranê şeş Pêşmerge hatin kuştin û 30 jî birîndar bûn.
Wezareta Pêşmergeyan a Hikûmeta Herêma Kurdistanê êrîş wekî "terorîst" bi nav kir û got ku mafê Herêma Kurdistanê heye ku êrîşan rawestîne.
Serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzani roja Çarşemê got ku wan piştî bûyerê yekser bi Komara Îslamî re têkilî danîne.
"Ew lê mukur tên ku şaşî hatiye kirin û soz dane ku vê mijarê lêkolîn bikin. Wan sersaxiyên xwe ji Herêma Kurdistanê re şandine. Em niha li bendê ne ku bibînin ka Komara Îslamî ya Îranê dê çi bersivê bide Herêma Kurdistanê."
"Divê hikûmeta Iraqê desthilatên xwe wekî welatekî serwer bikar bîne. Pêşî divê êrîşên komên neqanûnî li ser Herêma Kurdistanê rawestîne. Ev erkê hikûmeta federal a Îraqê ye ku divê were bicihanîn," wî got.
Ji dema ku Operasyona Hêrsa Dastanî li dijî Komara Îslamî dest pê kir, Îran û komên wê yên kirêkirî hema hema rojane êrîşên bi dron û mûşekan li ser welatên herêmê, di nav de jîHerêma Kurdistanê, pêk tînin.
-
Mîrgehên Ereb ên Yekbûyî (Îmarat) îro Çarşemê êrîşên mûşekî yên rejîma Îranê li ser Herêma Kurdistanê şermezar kirin.
Wezareta Derve ya Îmaratê di daxuyanîyekê de got ku ew "êrîşên mûşekên yên Îranê yên terorîstî ku du bingehên leşkerî li Herêma Kurdistana Îraqê kirine armanc bi tundî şermezar dike."
Wezaretê diyar kir ku ev êrîş binpêkirina prensîpên qanûna navnetewî ye. Wê herwiha dilsozîya xwe ligel Herêma Kurdistan û îraqê dupat kir.
Daxuyanîya Wezareta Derve ya Îmaratê herwiha "sersaxîya mirov û malbatên şehîdan û hikûmeta Kurdistan û Îraqê kir."
Di êrîşeke mûşekên balîstîk de roja Sêşemê ji alîyê rejîma Îranê ve li ser bingeheke Pêşmerge li navçeya Soranê li Herêma Kurdistanê, 6 Pêşmerge hatin kuştin û 30 jî birîndar bûn.
-
Washington — Wezareta Derve ya Amerîkayê êrîşa roja Sêşemê ya rejîma Îranê li ser hêzên Pêşmerge şermezar kir.
Di daxuyanîyekê de bo Beşê Kurdî yê Dengê Amerîka, Tommy Pigott, Cîgirê Berdevkê Wezareta Derve got: "Amerîka bi tundî êrîşên berfireh ên Îranî û mîlîşyayên Îraqî yên terorîst yên ser wê ve li dijî welatîyên Amerîkayî û hevalbendên me li seranserê Rojhilata Navîn şermezar dike, di nav de jî êrîşa qirêj ya îro li nêzîkî Hewlêrê li Herêma Kurdistana Îraqê."
Pigott herwiha da zanîn ku "Em sersaxîya malbatên Pêşmergeyên kuştî dikin û başbûneke bilez ji bo yên birîndar dixwazin."
Di êrîşeke mûşekên balîstîk de li ser bingeheke Pêşmerge li navçeya Soranê li Herêma Kurdistanê, 6 Pêşmerge hatin kuştin û 30 jî birîndar bûn.
Wezareta Pêşmerge ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê ew êrîş wekî "terorîstî" binav kir û got ku mafê hikûmeta Herêma Kurdistanê heye ku van êrîşan rawestîne.
Herêma Kurdistanê ti sîstemên berevanîya asmanî nîne. Cebar Yawer, Emîndarê Giştî yê berê yê Wezareta Pêşmerge, ji Dengê Amerîka re got ku bidestxistina berevanîya asmanî erkekî serwerî ye ku divê hikûmeta Îraqê pêk bîne, lê Îraq heta niha berevanîya asmanî bi Herêma Kurdistanê dabîn nekiriye.
Ji destpêka operasyonên Amerîka û Îsraîlê li dijî Îranê ve, Pasdarên Şoreşa Îranê û komên girêdayî wê yên Îraqî bi sedan êrîşên mûşekî û dronan birine ser Herêma Kurdistanê.
-
Wezareta Pêşmerge ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê ragihand ku li navçeya Soranê di du êrîşên cuda yên mûşekên balîstîk ên li ser hêzên Pêşmerge de, 6 Pêşmerge hatin kuştin û 30 jî birîndar bûn.
Wezareta Pêşmerge di daxuyanîyekê de îşaret bi rejîma Îranê da û got ku "Serê sibeha îro Sêşemê 24'ê Adarê di du êrîşên cuda de, li ser baregehên Firqeya 7'an a Piyade ya Herêma Yek û Firqeya 5'an a Piyade ya Hêzên Pêşmerge li Soran de hate kirin. Bi şêweyekî xedir û xiyanetkarane dûr ji nirxên mirovî û cîranîyê, 6 mûşekên balîstîk ên Îranê li hêzên Pêşmerge ketin. 6 Pêşmerge şehîd bûn û 30 jî birîndar bûn."
Wezareta Pêşmerge got: "êrîşên terorîstî yên li ser Herêma Kurdistanê bi tundî şermezar dikin û dîsa dupat dikin ku mafê me heye em li dijî her êrîşekê ku gel û axa me dikin aramanc rawestin. Viyana aştîyane dê biserbikeve."
Dengê Amerîka hewl da ku raya Qaymeqanê Xelîfan ê Rêveberîya Xweser a devera Soran û Wezareta Pêşmerge li ser êrîşê werbigire, lê heta amadekirina vê nûçeyê bersiv nebû.
Serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî ser X'ê got: "Em êrîşa mûşekî ya Îranê ku îro li ser sînorê Rêveberîya Soranê bingehên hêzên me yên Pêşmergeyan armanc girt û di encamê de çend Pêşmergeyên me yên wêrek şehîd bûn û birîndar bûn, bi tundî şermezar dikin. Em sersaxîyên xwe yên kûr ji malbat û hevkarên şehîdan re dixwazin û bi wan re di nav hevgirtinê de ne; em ji birîndaran re başbûneke bilez dixwazin."
Serokê Herêmê herwiha got: "Em bang li hikûmeta federal a Îraqê û civaka navneteweyî dikin ku hewlên xwe zêde bikin da ku pêşî li dubarebûna êrîşên bi vî rengî bigirin û serwerîya axa Îraq û Herêma Kurdistanê biparêzin."
Serokwezîrê Hikûmeta Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzani jî sersaxî ji malbatên qurbanîyan re xwest.
Serokwezîr got, "Em êrîşa xiyanetkar û dijminkarane ya li ser baregeha Pêşmergeyan şermezar dikin, ku di encamê de şeş Pêşmergeyên qehreman şehîd bûn û 30 din jî birîndar bûn."
Wî got "Ez sersaxî û aramîya xwe ya ji dil ji malbatên şehîdên rast re dixwazim, bi germî ji Xwedayê mezin lava dikim ku zû şîfayê bide birîndaran."
Wezareta Pêşmerge bang li hemû alîyan kir ku ji şer û kaosê li Herêma Kurdistanê dûr bikevin.
"Divê hikûmeta federal, civaka navneteweyî û hemû dost li hember van binpêkirinan bêdeng nemînin û dawî li van êrîşên bêwijdan bînin," Wezaretê got.
Li gorî Tîma Rêxistina CPT, Pasdarên Şoreşa Îranê û komên girêdayî wê yên Îraqî ji dema destpêka operasyona Amerîka û Îsaîlê ya ser rejîma Îranê ve, 307 êrîş li Herêma Kurdistanê pêk hatine. Di encamê de heşt kes hatine kuştin û 51 kes jî birîndar bûne. Lê belê ev hejmar niha pir zêde bûye û tê payîn ku di rojên bê de hejmarên nû eşkere bibin.
-
Malpera fermî ya Serokatîya Herêma Kurdistanê îro Yekşemê ragihand ku "Serok Nêçîrvan Barzanî peyameke pîrozbahîyê ji Wezîrê Derve yê Tirkîyê Hakan Fîdan bi boneya cejna Newrozê wergirt."
Di daxuyanîya Serokatîya Herêmê de hatîye ku "Fîdan pîrozbahîyên xwe yên germ pêşkêş kirin û Newroz wekî sembola qencî û hêvîyê û cureyek çandî ya hevpar a sereke li herêmê bi nav kir. Her wiha hêvî kir ku Newroz dostanîyê, yekîtî û nirxên hevpar xurt bike û biparêze."
Di peyama xwe de, Wezîrê Derve yê Tirkîyê behsa rewşa heyî ya li herêmê kir, ku bi pirsgirêkên zêde re rû bi rû ye, û hêvî kir ku ev cejn aştî û aramîyê ji bo hemû mirovahîyê bîne.
Li gor daxuyanîya Serokatîya Herêmê "Di dawîya peyama xwe de, Wezîrê Derve yê Tirkîyê silavên xwe yên dilsoz ji Serok Nêçîrvan Barzanî û gelê Herêma Kurdistanê re pêşkêş kir û ji wan re salek tijî aştî û serfirazî xwest."
-
Balyozê Amerîka li Tirkîyê Tom Barrack pesna proseya aştîyê ya li Tirkîyê da û got ku niha li Tirkîyê pisporên pir baş hene ku rolekê di vê proseyê de dilîzin.
Barrack di bersiva pirseke rojnamevan Sînan Tuncdemîr de li dor proseya aştîyê ya di navbera Tirkîyê û Partîya Karkerên Kurdistanê (PKK) de, got: "Di bin serokatîya Erdogan de, kesên pêbawer hene, wekî Hakan Fîdan û Îbrahîm Kalin, ku di hewldana avakirina têkilîyekê de bi Ocalan û Kurdên din re karekî mezin kirine."
Barrack, ku li New Yorkê tevlî kombûne Neteweyên Yekbûyî ya li dor Sûrîyê bû, got "Ez bawer im hîn rêyeke dirêj li pêş e."
Dîplomatê Amerîkayî, ku herwiha şanderê serok Doland Trump ji bo Sûrîyê ye, behsa rewşa Kurdan li herêmê kir û got, "Ew hemû perçeyên têgihîştinên nerast in di nav çar welatên sereke yên ku Kurd lê dijîn. Ev derfetek e ku ew hemûyan bînin cem hev û bihêlin ew jiyana ku ew dixwazin bijîn ji xwe re diyar bikin."
Wî mînaka rewşa Kurdên Sûrîyê anî ziman û diyar kir ku "Ez ji bo Kurdan hêvîdar im, û Sûrîyê mînakeke mezin a vê yekê ye."
“Entegrasyona bi HSD'ê û Kurdên Sûrîyê û Mezlûm re baş diçe. Em dizanin pir zehmet e ku mirov di rewşeke dijberîyê de û di demeke kurt de bi alîyê din re lihev bike, lê ew karekî baş dikin."
Dîplomatê Amerîkî herwiha anî ziman ku wî vê dawîyê doseya Îraqê jî wergirtîye û ew Barzanî û Talebanî û Kurdan û dîrok û mîrata wan bi bilindî dinirxîne.
"Tenê mixabin. Bi demê re, wan qet dewleta xwe nedîtine. Ji ber vê yekê ez tê digihêjim çima ew bêhêvî ne. Lê hêvî ew e ku niha ew bi welatên xwe re entegre bibin û ew serfirazîya ku heq dikin bibînin."
-
Wezareta Pêşmerge ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê Îro Çarşemê ragihand ku "du baregehên yekîneyên Wezareta Pêşmerge li parêzgehên Hewlêr û Silêmanîyê rastî êrîşên bi dronan hatin."
Daxuyanîya ku li ser Facebookê belav bû dibêje: "Mixabin di encamê de sê Pêşmergeyên qehreman birîndar bûn. Ev binpêkirina bêberpirsiyar di demekê de tê ku baregehên hêzên Pêşmerge berê çend caran hatine bombebarankirin."
Wezareta Pêşmerge dide zanîn ku "Me fermandarê giştî yê hêzên çekdar ên Îraqê û Fermandarîya Operasyonên Hevbeş ji van binpêkirinan agahdar kirine."
Di beşekî daxuyanîyê de wezaret dibêje ku "Em van kiryarên terorîstî bi tundî şermezar dikin û bang li fermandarê giştî yê hêzên çekdar ên Îraqê dikin ku erkê xwe yê yasayî bicîh bîne û dawî li van tundûtûjîyên navmala welêt bîne.
Wezaretê bang li hikûmetaÎraqê kir ku gavên bilez bavêje da ku pêşî li dubarekirina van kiryarên komên çekdar ên neqanûnî bigire.
Ji destpêka operasyona 28'ê Sibatê ya Amerîka û Îsraîlê dijî rejîma Îranê, Herêma Kurdistanê rastî êrîşên mûşek û dronan ji alîyê Îran û komên çekdar ên ser bi wê ve tê.
-
HELEBCE – Îro gelê Kurd 38emîn salvegera komkujîya Halabceyê bibîr anîn, bi destgulan rêz li qurbanîyan girt û komkujî şermezar kir.
Di 16ê Adara 1988an de, di demên dawî yên şerê navbera Îraq û Îranê de, bajarê Helebce bi çekên kîmyayî hate bombebarankirin.
Di vê êrîşê de ku ji hêla rejîma Sedam Husên ve hat kirin, zêdetirî 5,000 kes – piranîya wan jin û zarok – di demeke kurt de jiyana xwe ji dest dan. Zêdetirî 10,000 kes jî birîndar bûn û gelek ji wan heta niha jî bi bandorên dirêj ên çekên kîmyayî re dijîn.
Di salvegera vê trajedîyê de, li bajarê Helebce merasîmên bîranînê hatin lidarxistin. Lê îsal jiber şerê li Herêmê û êrîşên rejîma Îranê bo ser Herêma Kurdistanê tenê qefdên gulan li ser gorên qurbanîyan hatin danîn û peyv hatin pêşekşkirin.
Kes û malbatên qurbanîyan, çalakvan, û berpirsên fermî, li goristanên komî civiyan da ku gulan deynin ku îsal bîranîn dikeve meha remezanê beşdaran ji bo canê qurbanîyan nivêj û dua kirin.
Serokê Berê yê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî ser kîmyabarana Helebceyê peyamek di hesaba xwe ya X'ê de weşand û got " Tawana bombebarana kîmyayî ya Helebceyê neheqîyeke pir mezin bû li dijî gelê Kurdistanê; li tu devereke cîhanê dewletek tune ye ku bi bombeyên kîmyayî li dijî welatîyên xwe cenosayd pêk anîbe, lê di nav Îraqê de, ew tawana mezin li dijî neteweya Kurd hat kirin."
Di merasîmê de axaftinên li ser girîngîya parastina mafên mirovan û pêdivîya pêkanîna dadperwerîyê jî hatin kirin.
Serokwezîrê Hikûmeta Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî di hesaba xwe ya X'ê de got "Di salvegera 38emîn a Cenosayda Helebceyê de, em şehîdên vê karesatê bi rêzdarî bi bîr tînin: ew êrîşeke kîmyayî li dijî gelê Kurdistanê ye. Divê em her tim ji bîr nekin ku destkeftîyên îro berhemên qurbanîyên mezin yên weke komkujîya Helebcê in."
Berpirsên Herêma Kurdistanê got ku komkujîya Helebceyê divê li cîhanê wekî mînakeke têkçûna mirovahîyê û şermezarkirina rejîmên dîktator were bîranîn. Wan bang li civaka navneteweyî kir ji bo naskirina fermî ya vê bûyerê wekî komkujîyekê helmet werin destpêkirin û gavên zêdetir werin avêtin.
Komkujîya Helebceyê yek ji mezintirîn êrişên kîmyayî yên li ser sivîlan di dîroka nûjen de tê naskirin. Bîranîna wê her sal li Kurdistana Îraqê û li gelek welatên din bi merasîm, semîner û çalakîyên çandî tê pêşwazîkirin.
-
HEWLÊR – Sibeya roja Yekşemê 15'ê Adara 2026'an çend êrîşên bi dron û mûşekan li çend deverên Herêma Kurdistanê pêkhatin.
Li gorî raportên Medyayî yên li Herêma Kurdistanê, du dron li Hewlêr ketine xwar, du li Sulêmaniyê û êrîşa mûşekî jî devera Koyê aramnc girtîye.
Raport dibêjin di derdora se’et 1:00ê sibê de, du teqînên bihêz li Hewlêrê hatin bihîstin.
Çavkaniyên ewlehiyê gotin ku ev teqîn ji encama berevanîya sistema parastina esmanî çêbûne û du dron xistine xwar.
Torên medyayî di nav de Tora Rudawê dibêje, ji bermayên yek ji dronan li Hewlêr li banê xaniyekî ket û şewat derket.
Li gorî çavkaniyên ewlehiyê, ji encama ketina bermayên dronê çar sivîl birîndar bûne û birîna wan sivike.
Her wiha li bajarê Silêmaniyê dengê teqînan hat bihîstin, çavkaniyên ewlehiyê ragihandin ku êrîş bi du dronan pêkhat, lê sistema berevaniya esmanî ew xistin xwar, hevdem mûşekek kete herêma Koyê ya girêdayî Parêzgeha Hewlêr.
Çavkaniyên ewlehiyê radigihînin ku lêkolîn li ser êrîşan didomin. Hêzên ewlehiyê yên Herêma Kurdistanê niha dixebitin da ku çavkaniya rastîn a êrîşan û armancên wan were diyarkirin.
Hêjayî gotinê ye ku duh Şemiyê hikûmeta Herêma Kurdistanê di daxuyaniyekê de êrîşa ser Konsulxaneya Giştî ya Îmaratên Erebî yên Yekgirtî li Hewlêr, û êrîşên ser saziyên Herêma Kurdistanê û Konsulxane û şandên biyanî şermezar kirin.
Di daxuyaniyê de her wiha hat piştrastkirin ku ev êrişên terorîstî û kiryarên binpêkirina qanûnên navneteweyî û serweriya Herêma Kurdistanê û Iraqê ne, û kiryarên weha nayên qebûlkirin.
Karbidestên Herêma Kurdistanê bang li hikûmeta fedral ya Bexdayê kir ku rêkên pêwîst bigire ber da ku grûpên çekdar yên derqanûn werin kontrolkirin û werin sizadan.
Gelek caran êrîşên ser Herêma Kurdsitanê grûpên çekdar yên alîgirên Îranê girtine ser xwe, ku xwe weke ‘Berxwedana Îslamî li Iraqê’ didin naskirin.
Ji dema destpêkirina operasyona Hêrsa Dastanî ya hevbeş a Amerîka û Îsraîlê bo ser rejîma Îranê ku 28 ê meha derbasbûyê pêkhat, rejîma Îranê bi domdarî welat û gelek deverên li herêmê mûşekbaran dike di nav de welatên Erebî yên kendavê.
-
Serokê Fransayê Emmanuel Macron ragihand ku leşkerekî Fransî di êrîşekê de li Hewlêra paytexta Herêma Kurdistanê hate kuştin. Çend leşkerên din jî di heman êrîşa roja Pêncşemê de birîndar ketin.
Macron got ku ew leşker beşek bû ji hêzên Fransayê ku ji sala 2015'an ve li Herêma Kurdistanê dimînin ji bo şerê dijî rêxistina Daiş ya terorîst.
Ev êrîş di demekê de tê ku operasyonên Amerîka û Îsraîlê dijî rejîma Îranê dikevin roja 14'an.
Wezareta berevanîya Fransayê got ku kuştin û birîndarbûna leşkerên Fransî ji ber êrîşeke dronan bû. Serokê Fransayê nasnameya leşkerê kuştî eşkere kir û got ku navê wî Arnaud Frion e.
Macron got ku ev êrîş "nayê qebûlkirin," lê wî diyar nekir ka gelo Îran yan jî yek ji komên çekdar ên ser bi wê ve li dû vê êrîşê bû.
Wî got: "Şerê li Îranê nikare bibe behane ji bo van êrîşan."
Ji destpêka operasyonên Amerîka û Îsraîlê li 28'ê Sibatê ve dijî rejîma Îranê, Tehran û komên çekdar yên ser bi wê ve bêtirî 270 êrîşên mûşekî û dronan li Herêma Kurdistanê pêk anîne.
-
Ajansa Reuters dibêje ku hikûmeta Îraqê daxwaz ji Hikûmeta Herêma Kurdistanê kiriye ku rojane herî kêm 100 hezar bermîlên nefta xav bişîne bo bendera Ceyhan ya Tirkîyê.
Li gor karbidestên ku ligel Reuters axivîne, wezareta neftê ya Îraqê hefteya borî ev daxwaz ji Hikûmeta Herêma Kurdistanê kiriye.
Nefta ku Îraq dixwaze bi rîya Herêma Kurdistanê bişîne Tirkîyê, dê ji zevîyên Kerkûkê were derxistin ku ji alîyê hikûmeta navendî ve tên birêvebirin.
Karbidestan got ku wê asta şandinê bi demê re zêde bibe, li gor ka çiqasî neft berdest e, û herwiha Bexda dê buhayên veguhestinê bide. Wan herwiha got ku heta niha ti bersiv ji alîyê Herêma Kurdistanê ve nehatiye dayîn.
Karbidestên Îraqî herwiha da zanîn ku ev gav hatiye avêtin ji bo kêmkirina ziyanên ji ber rawestandina derxistina neftê ji alîyê başûrê Îraqê ve.
Berhemanîna neftê ji zevîyên başûrê welêt, ku piranîya neft li wir tê berhemdan û derfirotin, bi rêjeya 70% daketiye. Li gor jêderan, ji ber ku Îraq bi sedema şerê Îranê nikare nefta xwe bi rîya Kendavê derxîne, ew niha rojane 1.3 milyon bermîlan derdixe, hember 4.3 milyon bermîl berî destpêka şer.
-
Washington — Wezareta Cengê ya Amerîkayê roja Sêşemê grafîkek belav kir, tê de êrîşên Amerîkayê di 10 rojên Operasyona Hêrsa Dastanî li dijî rejîma Îranê nîşan dide.
Li gor grafîkê, pranîya êrîşên asmanî yên li dijî rejîma Îranê li rojavayê welêt in, ji bakurê rojava heta bi başûrê rojava dirêj dibin.
Beşekî girîng ji van êrîşan li dijî bingehên rejîma Îranê li bajar û bajarokên Rojhilatê Kurdistanê bûne armanc.
Serfermandarê Giştî yê Hêzên Hevbeş ên Amerîkayê General Dan Caine roja Sêşemê got ku artêşa Amerîkayî ji destpêka operasyonê ve di 28'ê Sibatê de zêdetirî 5,000 armanc li Îranê kiriye armanc.
Caine got, "Êrîşên me tê wê wateyê ku me ji bo kêmkirina hejmara êrîşên mûşekî û dronan ên rejîma Îranê li derveyî Îranê pêşketineke girîng bidest xistiye."
Wezîrê Cengê Pete Hegseth ragiahnd ku îro Sêşemê dê êrîşên herî giran li dijî rejîma Îranê pêk werin.
-
Di rojên derbasbûyî de êrîşên dronan bo ser parzgehên herêma Kurdsitanê zêde bûn, berpirsên herêmê ew êrîş şermezar kirin û gilî li hikûmeta navendî ya Bexda kirin ku divê kontrola dewletê li ser grûpên çekdar hebe.
Tê gumankirin ku piranîya êrîşên vê dawiyê yên ser Herêma Kurdistanê ji alîyê hin grûpên çekdar yên alîgirên Îranê ve tên encamdan, ew grûp ji herêmên Mûsil, Kerkûk û Diyala êrîşan li ser herêmê pêktînin.
Li gur raportên ji herêmê tên, li deşta Neynewayê du lîwayên Heşda Şa'bî hebûn, niha hikûmeta Îraqê biryar daye ku lîwayên leşkerê Îraqê li herêma sinorî ya bi Herêma Kurdistanê re hevsînore werin bicih kirin.
Ji bo ku rêgirî li êrîşên grûpên girêdayî Heşda Şa'bî yên ser herêma Kurdistanê werin rawestandin, hikûmeta Hewlêrê û ya Bexdayê di nava danûstandinan de ne, wek pêngavên pêşî, lo gor fermana Mihemed Şîa Sûdanî Serokwezîrê Îraqê, li şûna Heşda şaabî, leşkerên Îraqê tên bicîkirin.
Serokê Berê yê Civata Parêzgeha Neynew û endamê berê yê Parlemena Îraqê Bişar Kîkî gote Dengê Amerîka, "Êrîşên ser herêma Kurdsitanê ji herêmên kêşebar tên, ew grûp, ewin yên ku bi eşkerayî xwe berpirs ji wan êrşên dronî ragihandîn, ku alîgirên Komara Îslamî ya Îranê ne û bûne beşek ji şerê di navbera Îran ji alîyekî û Amerîka û Îsraîlê ji alîyek din de."
Kîkî got "Ev ne cara yekê ye herêma Kurdsitnaê dibe armanca êrîşên grûpên çekdar, berî niha jî ciyên stratejî wekî çavkaniyên enerjiyê hatine armanc girtin. "
Ser bersivdana derbarê êrîşên grûpên çerkdar bo ser Herêma Kurdsitanê Kîkî got "Çendîn caran berpirsên Herêma Kurdistanê daxwaz ji hikûmeta Bexda kirîye ku sinorek bo wan gûpan were danîn, lê ew berdewam dijatîya herêma kurdistasnê dikin û zêdegaviyên wan zêdetir dibin."
"Ew pêngava Sûdanî avêtî ya anîna du lîwayên leşekerê Îraqê li şûna wan grûpên Heşda Şaabî karek başe, lê ez bawer nakim leşkerê Îraqê li hember Heşda Şa'bî baladest be," Bişar Kîkî got.
Wî her wiha got tevgeriyana wan grûpan û bomebarankirina Herêma Kurdistanê bi rêka dronan "Ne bes zerere bo herêmê bitenê belkî bo îraqê jî, lewan me dît ku hêzên Amerîka û hevpeymanan bi firokên helîkopter li Mûsil, li devera Reşîdîyê û li Geyare êrişî wan grûpan kirin. "
Di 4'ê Adara 2026'an de, Mihemed Şî'a Sûdanî, wekî fermandarê giştî yê hêzên çekdar, ferman da ku hin berpirsên îstîxbaratê yên hêzên ewlehiyê yên Mûsil wekî beşek ji tedbîrên ji bo pêşîgirtina li êrîşekê li ser Herêma Kurdistanê werin dûrxistin.
-
Serokê Yekîtî Niştîmanî Kurdistan (YNK)ê Bafil Talebanî îro Yekşemê 8ê Adarê di peyamekê de hişyarî da Bexdayê ku eger tedbîrên pêwîst neyên girtin, ew bi xwe dê serderiyê li gel êrîşkaran bikin.
Talebanî di peyamekê de ku di platforma Xê de weşandîye derbarê êrîşên ser Herêma Kurdistanê dibêje, "Welatiyên hêja yên Herêma Kurdistanê we şevên dijwar derbas kirin. Em ji bo berxwedan û têgihîştina we ya li hember vê rewşa dijwar a li herêma me spasiya we dikin. Ev tiştê ku ji gelê me yê wêrek û delal tê hêvîkirin e."
Bafil Celal Talebanî peyam şand piştî ku bajarên Herêma Kurdistnaê bi taybet Hewlêr û Silêmanîyê rastî êrîşên dron û mûşekan hatin.
Talebanî spasîyên xwe pêşkeşî xelkê Herêma Kurdistanê kir ji bo berxwedana wan di şevên dijwar de ku êrîş li ser wan dihatin encamdan, Wî got, " Me di van çend rojên borî de hemû hewlên xwe yên dîplomatîk dane. Ji bo parastina Kurdistanê ji vê rewşê, me di astên bilind de bi serokên Îran, Amerîkayê û Tirkiyeyê re axivîne."
Talebanî got, "Me navê hin ji wan kes û alîyên ku êrîşî Herêma Kurdistanê dikin daye Bexda, em çaverê ne ku Bexda tedbîrên cidî bistîne ji bo rêgiritna li hember wan binpêkirina."
Wî hişyarî da û got, "Ez dizanim ku hevalên me yen li Bexdayê ji bo peşîgirtina li tevlihevîyeke din hemû hewla xwe didin, lê eger tedbîr neyên girtin, em ê bi xwe serderîyê ligel bikin."
-
Fermandarîya Navendî ya Hêzên Amerîkî (CENTCOM) di hesaba xwe ya X'ê de Yekşemê 8ê Adarê ragihyand ku Îran deverên sivîlan ji bo parastina armancên xwe yên leşkerî bikar tîne û sivîlên li Îranê ji wê ,etirsiyê hişar kirin.
CENTCOM got, "hêzên Amerîka û hevalbendên wê şiyana Îranê ya avêtina mûşek û dronan kêm dikin di heman demê de hewl didin ku ji qurbaniyên sivîl dûr bikevin. Em sivîaln ji xeteriyê hişar dikin."
"Rejîma Îranê deverên sivîl ên pir niştecih ji bo pêkanîna operasyonên leşkerî bikar tîne, di nav de avêtina dronên êrîşê yên yekarasteyî û mûşekên balîstîk, " CENTCOM got.
CENTCOM her wiha peyameke Wezîrê Cengê Pete Hegseth weşand ku gotîye "Eger hûn Amerîkiyan li her deverek li ser rûyê erdê bikujin, an jî gefê li wan bikin, em ê bêyî tu poşmanî û dudilî bikevin pey we û em ê we ji holê rakin."
Li alîyek din, Fermandarîya Navendî ya Amerîkayê raportên sexte yên Komara Îslamî ya Îranê red kir ku dibêje wê tenê baregehên leşkerî yên Amerîka armanc girtine, lê Amerîka arasteya armancên mûşek û dronên wan diguherîne, lê Centcom dibêje ev "derew" e.
CENTCOM got, rastî ew e ku hêzên Amerîkî mil bi mil bi hevkarên herêmî re radiwestin da ku wan ji êrîşên Îranê yên bizanebûn, bêserûber û bêberpirsiyarî bo ser balafirgehên sivîl, hotêl û taxên niştecihbûnê biparêzin.
Ji dema ku Operasyona Hêrsa Dastanî li dijî rejîma Îranê dest pê kiriye, Îran bi berdewamî nûçeyên şaş û nerast belav dike, ji ber vê yekê CENTCOM niha beşek taybet ava kiriye da ku rastiyan bêxe berçavan û derewên Îranê û nûçeyên wê yên sexte eşkere bike.
-
Serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî sersaxî ji malbat û hevkarên endamê asayîşê Welat Tahir re şand, ku duh êvarê di êrîşeke bi dronan de ya ser balafirgeha Hewlêrê hat kuştin û hejmarek jî birîndar bûn.
"Ez xembarîya xwe ya kûr ji malbat û hevkarên şehîd Walat Tahir, karmendê ewlehîyê yê Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê re dixwazim," Serokê Herêmê got.
Ji bilî giyan jidestdana Welat Tahir, di êrîşê de çend hevkarên din jî birîndar bûn, Nêçîrvan Barzanî di hesaba xwe ya X'ê de, ji birîndaran re jî xweşbûna bilez xwest.
Serokwezîrê Hikûmeta Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî jî bi peyamekê êrîşên ser Hewlêr û Herêma Kurdistanê şermezar kirin û xembarîya xwe li hember kuştina Welat Tahir endamê asayîşa frokxaneya Navnetewî ya Hewlêr ragihand.
Serokwezîr Mesrûr Barzanî di hesaba xwe ya X'ê de got, "Ew di encama êrîşên neheq, zordar û terorîstî yên li ser Herêma Kurdistanê de şehîd bû."
Parêzgarê Hewlêrê Omîd Xoşnaw duh êvarê got ku di êrîşên li ser Balafirgeha Navneteweyî ya Hewlêrê de karmendekî ewlehîyê hat kuştin û sê kesên din jî birîndar bûn.
Ji hejî bîrxistinê ye ku ji destpêka şerê li dij rejîma Îranê, bajarên herêma Kurdistanê rastî êrîşên mûşek û dronan tên.
Herî dawî şeva borî Hewlêr û Silêmanî her wiha herêmeke Duhok ku bîrên petrolê lê hene rastî êrîşên nû hat.
-
Serokê berê yê Herêma Kurdistana Îraqê Mesûd Barzanî behsa êrîşên vê dawîyê yên li ser Herêma Kurdistanê kir û got ku Herêma Kurdistanê her tim hewil daye ku pirsgirêkan bi awayekî aştîyane çareser bike.
Di peyama xwe ya roja Şemîyê de, Barzanî ku di heman demê de serokê Partîya Demokrat a Kurdistanê (PDK)ê ye, bal kişand ser çanda aştî û jiyana hevbeş a gelê Kurd û got ku ew qet bi şer re nebûne, tenê xwe û mafên xwe parastine.
Digel alozîyên li herêmê û armanckirina Herêma Kurdistanê ji alîyê Îran û kirêgirtiyên wê ve li herêmê, Barzanî got, "Niha û berê jî, me her tim hêvî dikir ku hemû pirsgirêk bi rêya aştîyê çareser bibin, ji ber ku şer her tim wêranker e."
"Pir ecêb e ku hin kom û partî di bin navê berxwedanê de û bi hincet û dirûşmeyên bê bingeh; destûrê didin xwe ku êrîşî sivîlan û binesazîya aborî ya Herêma Kurdistanê û baregehên Pêşmergeyan bikin,” Barzanî got.
Wî anî ziman ku "Pêşmerge qet zilm ji tu alîyekî qebûl nekirîye. Ev kom nikarin şer bifroşin û aramîya Herêma Kurdistanê û ewlehîya welatîyan têk bibin."
Wî bang li hikûmet, parleman û partîyên siyasî yên Îraqê kir, "bi taybetî di çarçoveya hevrêziyê de", ku hewlek rastîn bidin da ku van êrîşan rawestînin.
Di 28ê Sibatê de, Amerîka û Îsraîlê li dijî rejîma Îranê operasyon dan destpêkirin da ku rê li ber tevgerên wê yên êrîşkar li herêmê bigirin û şiyana wê ya gihîştina bernameyên navokî û mûşekan sînordar bikin.
Gelek rêberên payebilind ên Îranê, di nav de Rêberê Bilind Ayetullah Elî Xamineyî, di operasyonê de hatin kuştin. Artêşa Amerîkayê got ku hêza deryayî ya Îranê hatiye tunekirin.
Îran û kirêgirtiyên wê bi sedan êrîşên mûşekî û dronan li dijî welatên herêmê, di nav de jî Herêma Kurdistanê, pêk anîne.
Di êrîşên şeva Şemîyê de sê kes hatin kuştin.
-
Serokwezîrê Hikûmeta Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî roja Şemîyê got ku wî peywendîyeke telefonî bi Serokwezîrê Kuweytê Şêx Ehmed Ebdullah el-Sabah re kiriye.
Barzanî di daxuyaniyekê de got ku wan di peywendîyê de "rewşa giştî û alozîyên li herêmê" gotûbêj kirin û nîgeranîyeke kûr li ser "êrîş û alozîyan" nîşan da.
Serokwezîrê Hikûmeta Herêma Kurdistanê herwiha got ku "me tekez li ser pêwîstîya bihêzkirina kordînasyonê kir ji bo kêmkirina alozîyê û parastina aştî û aramîyê li herêmê."
Ev gotûbêj di demekê de tê ku Îran êrîşên xwe yên mûşek û firokeyên bêmirov li ser welatên herêmê zêde kiriye, ji destpêka operasyona Amerîka û Îsraîlê li dijî rejîma Îranê ve.
Operasyonên Amerîka û Îsraîlê li dijî rejîma Îranê di 28'ê Sibatê de destpê kir bi mebesta astengkirina tevgerên êrîşkar ên Îranê li herêmê û sînordarkirina şiyana wê ya bidestxistina çekên navokî û mûşekan.
Di encama operasyonê de gelek rêberên payebilind ên Îranê hatine kuştin, di nav de Rêberê Bilind Ayetullah Elî Xamineyî. Artêşa Amerîkî gotiye ku hêza deryayî ya Îranê hatiye wêrankirin.
-
Serokê Yekîtîya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) nîgeranîya xwe ya kûr anî ziman ku Herêma Kurdistanê dê bibe "qada" şerê xwînî û bang li Kurdan kir ku li Rojhilata Navîn bibin "pira diyalogê, ne rimeke şer".
Talabanî di hevpeyvînekê de bi Fox News re got, "Bê guman me ti şiyanên parastinê li dijî dronan nînin."
Serokê YNK nîgeranîya xwe li ser rewşa xerab a herêmê, ji tirsa ku pevçûn dirêj bibin, anî ziman û got, "rojên me yên dijwar li pêş in.”
Wî got, "Ji gelek alîyan ve êrîşî Kurdistanê hatiye kirin û ez ti nîşanên kêmbûna girjîyan nabînim, lê ez zêdebûna wan dibînim."
Li dor naveroka telefona xwe ya li gel serok Donald Trump, Talabanî anî ziman ku, "Ew [Serok Trump] pir dilovan bû. Min dikarîbû sozdarîyê di dengê wî de hest bikim. Wî got, 'Kurd şervanên mezin bûne.' Bi qasî ku ez fêm dikim, parastina gelê [Amerîkî] li Îraqê pir girîng bû [ji bo Serok Trump]. Ew ji hemû salên ku me xizmet kiriye pir spasdar bû û min bi hêzên we yên taybet [Amerîka] re xizmet kiriye."
Serokê YNKê daxwaz kir ku piştî ku Amerîka armancên xwe yên leşkerî li dijî rejîma Îranê bi dest bixin, divê ew hewla çareserîyekê bi rêya diyalogê bide.
Di derbarê tevgera partîyên Kurdistana Îranê de, Bafil Talabanî her tevgerek ji bo derbaskirina sînorê Kurdistana Îranê red kir. Wî her wiha tirsa xwe li ser berteka rejîmên Îran û Tirkîyê di rewşeke wiha de, anî ziman.
