-
هەواڵە جیهانیـیەکان لە دەنگی ئەمەریکا
-
هاوکارمان فەرهاد فەلاحی لە فەرەنساوە زانیاری لەسەر کۆبوونەوەکانی سەرکردەکانی گرووپی حەوت دەخاتەڕوو.
-
نوێترین زانیارییەکان سەبارەت بە بەڕێوەچوونی یارییەکانی جامی جیهانی تۆپی پێ لە ئەمەریکا
-
دوای تەواوبوونی پێشبڕکێی زۆرانبازی UFC کە بە بەشداری زیاتر لە چوار هەزار کەس لە کۆشکی سپی ئەنجام درا، پێشبینی دەکرێت چیمەنی حەوشەی کۆشکی سپی بە نزیکە ملیۆنێک دۆلار نۆژەن بکرێتەوە.
پێشبڕکێی زۆرانبازی UFC ڕۆژی یەکشەممە بە بەشداری نزیکەی 4 هەزار و 300 کەس بەڕێوە چوو.
پێشبڕکێکە هاوکات بوو لەگەڵ یادی 80 ساڵەی لەدایکبوونی سەرۆکی ئەمەریکا و گرێدراو بوو بە یادی 250 ساڵەی سەربەخۆیی ئەمەریکا.
پێشبڕکێکە لە چیمەنی باشووری کۆشکی سپی ڕێکخرا، کە پێکهاتووە لە زیاتر لە حەوت هێکتار ڕووبەری سەوزایی چیمەن و گۆڕەپانێکی سەرەکییە بۆ بەڕێوەچوونی بۆنەکان.
مەزندە دەکرێت تێچووی ڕێکخستنی گۆڕەپانەکە و دانانی تەختی نمایشەکان و شوێنی دانیشتن نزیکی 60 ملیۆن دۆلار بێت. بەڕێوبەری UFC ڕایگەیاند کۆمپانیاکە خەرجی بەڕێوەچوونی زۆرانبازییەکە لەئەستۆ دەگرێت.
هەروەها کۆمپانیای چیمەنی سکۆتس میرەکڵ گرۆ بە تەلەفزیۆنی فۆکس نوزی ڕاگەیاند بە بەهای یەک ملیۆن دۆلار هەڵدەستێت بە دووبارە نۆژەنکردنەوەی چیمەنی گۆڕەپانەکە کە لە بۆنەکەدا زیانی بەر کەوتووە.
نەیت باکستەر، بەڕێوبەری کۆمپانیاکە ئاماژەی داوە بە ئاڵۆزی پرۆسەی نۆژەنکردنەوەکە، ئەویش بەهۆی ژینگەی جیاوازی واشنتن کە لە وەزی گەرمادا شێدارە و لە وەرزی سەرمادا وشکە و پلەی گەرما دەچێتە ژێر سفری سیلیزی.
بۆ چارەسەرکردنی ئەو پرسە، تیمێکی شارەزایان لە کۆمپانیای چیمەنی سکۆتس میرەکڵ گرۆ سەردانی کۆشکی سپییان کردووە و لەگەڵ دۆناڵد ترامپ کۆبوونەتەوە.
بەڕێوبەری کۆمپانیاکە سەبارەت بە کۆبوونەوەکە ڕایگەیاند، " سەرۆک ترامپ زانیاری زۆری لەسەر چیمەن هەیە. پێموایە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەزموونی لە گۆڕەپانەکانی گۆڵف. گفتوگۆی نێوان سەرۆک ترامپ و زانایانمان لەسەر ئەم بابەتە زۆر سەرنجڕاکێش بوو."
بەهۆی ئەوەی چیمەنی کۆشکی سپی ڕاستەوخۆ لەلایەن دەزگای فیدراڵی 'خزمەتگوزاری پارکە نیشتمانییەکان" بەڕێوە دەبرێت، کۆپانیای سکۆتس میرەکڵ گرۆ پرۆژە یەک ملیۆن دۆلارییەکەی وەک "بەخشینێکی خێرخوازی" ئامادە کردووە.
-
سەرۆکی ئەمەریکا دۆناڵد ترامپ ڕۆژی سێشەممە ڕایگەیاند ئەمەریکا ئێستا لە پێگەیەکی گونجاودایە بۆ دووبارە سەپاندنەوەی بەشێک لە سزاکانی سەر نەوتی ڕووسیا کە بەهۆی شەڕی ئێران و داخستنی گەرووی هورمزەوە سووک کرابوون.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمەریکا مانگی سێ مۆڵەتێکی کاتی بۆ وڵاتان دەرکرد بە مەبەستی کڕینی نەوتی خاو و بەرهەمە نەوتییەکانی ڕووسیا کە لە خاکی ڕووسایا تێپەڕیوون. ئامانجی ئەم هەنگاوە سەقامگیرکردنی بازاڕەکان بوو دوای پچڕانی هاتوچۆی دەریایی بازرگانی لە گەرووی هورمزدا، کە ڕێژەی 20%ی نەوت و غازی جیهانی پێدا تێپەڕ دەبێت.
ترامپ لە میانی کۆبوونەوەیەکی دوو قۆڵی لەگەڵ سەرۆکی ئیمارات شێخ محەمەد بن زاید ئەل نەهیان، لە پەراوێزی لوتکەی گرووپی حەوت لە شاری ئێڤیان لە فەرەنسا، وتی، "بەم زووانە دەتوانین [سزاکان بسەپێنینەوە] چونکە ئێستا نەوتەکە دەڕوات."
ترامپ گوتیشی، "سزاکانمان لابرد چونکە ڕوونە کە ئێمە بەدوای ئەوەدا نین ڕێگری لە هەناردەی نەوت بکەین. ئێمە لە دۆخێکداین کە بەم زووانە سزاکان بگەڕێنینەوە."
ئەو لێدوانەی سەرۆکی ئەمەریکا دوای ئەوە هات ڕۆژی سێشەممە لەگەڵ هاوتا ئۆکراینییەکەی ڤۆلۆدیمیر زێلێنسکی کۆبووەوە، لە کاتێکدا سەرکردەکانی جیهان لە لوتکەی گرووپی حەوت لە ڕۆژی دووەمی کۆبوونەوەکەیاندا پشتگیرییان لە ئۆکراینا کرد.
سەرۆک ترامپ داوای لە سەرکردەکانی ئۆکراینا و ڕووسیا کرد بگەن بە "ڕێککەوتنێک" بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕی نێوانیان کە لە مانگی دووی ساڵی 2022 دەستیپێکرد.
-
دەزگای ئێف بی ئای ڕایگەیاند پلانێکی پووچەڵ کردووەتەوە بۆ هێرشکردنە سەر پێشبڕکێی زۆرانباری (UFC) کە ڕۆژی یەکشەممە لە کۆشکی سپی بەڕێوەچوو، وە چەنین کەس لە پەیوەندی بە پلانەکەدا دەستبەسەر کراون.
کاش پاتێل، بەڕێوەبەری ئێف بی ئای، ئەمڕۆ سێشەممە لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس ئەم پێشهاتەی ڕاگەیاند. کاش پاتێل گوتی ئێف بی ئای و دەزگاکانی جێبەجێکردنی یاسا ڕۆژی 10ی شەش زانیارییان لەسەر ئەو هێرشە پلان بۆ دارێژراوە دەستکەوتووە - واتا چوار ڕۆژ پێش ئەنجامدانی زۆرانبازییەکە لە چەمی باشووری کۆشکی سپی. گوتیشی ئۆپەراسیۆنێکی هاوبەشی هەمەلایەن لەلایەن ئێف بی ئای و هاوبەشەکانی و وەزارەتی داد بووەتە هۆی وەستاندنی ئەو هێرشانە.
شۆن کوران، بەڕێوبەری دەزگات فیدراڵی 'خزمەتگوزاری نهێنی'، لە بەیاننامەیەکی جیادا ڕایگەیاند، دەزگاکە بۆ چەندین کاتژمێر کاری کردووە بۆ دەستنیشانکردن و لێپرسینەوە لەو کەسانەی بەرپرسیارن لە پلانەکە.
ئێف بی ئای ئاماژەی دا بەوەی وردەکاری زیاتر بڵاودەکرێتەوە دوای ئەوەی تۆمەتەکان لە درەنگانی سێشەممەدا بە فەرمی ئاراستەی تۆمەتباران دەکرێن. کاش پاتێل لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس ڕاپۆرتێکی هەواڵی تەلەفزیۆنی فۆکس نیوز دیجیتاڵی بڵاوکردەوە کە تێیدا هاتووە پێنج کەس دەستبەسەر کراون، هەروەها پلان هەبووە فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی پڕ لە تەقەمەنی هێرش بکەنە سەر بیناکانی نزیک لە چالاکییەکە، بە ئامانجی ئەوەی بەشداربووانی چالاکییەکەی کۆشکی سپی بەرەو تیمێکی قەناس بەدەست ڕابکەن، وە تۆمەتبارانی دیکە پلانیان هەبووە هێرش بکەنە سەر دەروازەی کۆشکی سپی.
بەرپرسێکی باڵای جێبەجێکردنی یاسا بە کەناڵی ئێن بی سی نیوزی ڕاگەیاند پیلانێکی "زۆر ڕژد" بووە.
پێشبڕکێکی زۆرانبازی UFC یەکەم چالاکی وەرزشی بوو لە مێژوودا کە لە کۆشکی سپی ئەنجام درابێت. پێشبڕکێکە هاوکات بوو لەگەڵ یادی 80 ساڵەی لەدایکبوونی دۆناڵد ترامپی سەرۆکی ئەمریکا و گرێدراو بوو بە ئاهەنگەکانی 250 ساڵەی واژۆکردنی جاڕنامەی سەربەخۆیی ئەمەریکا.
-
سەرۆکی ئەمەریکا لە شێوازی ڕووماڵکردنی ڕێککەوتنەکەی ئێران لەلایەن هەندێک لە دەزگا میدیاییەکانەوە ناڕازییە و ئامادەیی دەردەبڕێت بۆ ئەوەی لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانییدا دەقی تەواوی ڕێککەوتنەکە بڵاو بکاتەوە.
سەرۆک دۆناڵد ترامپ کە بۆ بەشداریکردن لە کۆبوونەوەکانی گرووپی حەوت لە فەرەنسایە، ڕایگەیاند، "لەڕاستیدا بەنیاز نیم تەنها بڵاوی بکەمەوە، بەڵکو ڕەنگە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی ساز بکەم و هەمووی بخوێنمەوە بۆ ئەوەی میدیا بە هۆشیارییەوە ڕووماڵی بکات، چوونکە ئەمە بەڵگەنامەیەکی زۆر گرنگە."
سەرۆکی ئەمەریکا وردەکاری زیاتری نەخستە ڕوو، بەڵام جەختی کردەوە لەوەی بە گوێرەی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە ئێران ناتوانێت ببێت بە خاوەن چەکی ناوەکی.
دوای ئەوەی ڕۆژی یەکشەممە بەشێوەی ئەلیکترۆنی ڕەزامەندی لەسەر درا، بڕیارە یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان ئەمەریکا و ئێران ڕۆژی هەینی لە سویسرا بە فەرمی واژۆ بکرێت.
جێگری سەرۆکی ئەمەریکا جەی دی ڤانس کە ڕۆڵێکی سەرەکی لە گەیشتن بە ڕێککەوتنەکە گێڕاوە، بە کەناڵی ئەی بی سی ڕاگەیاند شیانی هەیە ترامپ بەر لە هەینی دەقی ڕێککەوتنەکە بڵاوبکاتەوە.
لە واشنتن داواکارییەکان پەرەیان سەندووە سەبارەت بە بڵاوکردنەوەی دەقی تەواوی ڕێککەوتننامەکە، لە کاتێکدا ڕەخنەگرانی ڕێککەوتنەکە نیگەرانی دەردەبڕن لە ئەگەری دەستگەیشتنی ئێران بە چەندین ملیار دۆلار.
سیناتۆری کۆماری لنزی گراهام کە یەکێک لە هاوپەیمانە سەرسەختەکانی ترامپ چەند جارێک گومانی لە ناوەڕۆکی ڕێککەوتنەکە و نیازی ئێران دەربڕیوە و داوای کردووە دەقی یاداشتنامەکە لە کۆنگرێس بڕیاری لەسەر بدرێت.
سەرۆک ترامپ ڕۆژی سێشەممە بە گاڵتەوە ڕایگەیاند لینزی گراهام "لە کێشەیەکی گەورەدا" دەبێت، ئەگەر بێتو گومان بخاتە سەر ڕێککەوتننامەکە.
-
هەواڵە جیهانیـیەکان لە دەنگی ئەمەریکا
-
نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمەریکا بۆ سوریا و عێراق ڕۆژی سێشەممە لەگەڵ بەرپرسانی کورد و عێراق چەندین دیداری جیاوازی ئەنجام دا و ڕایگەیاند "قۆناغێکی تری مەزن لە ستراتیژیەتی سەرۆک ترامپ بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست" دەستی پێکردووە.
تۆم باراک، باڵیۆزی ئەمەریکا بۆ تورکیا و نوێنەری تایبەتی ئەمەریکا بۆ سوریا و عێراق، دوێنێ دووشەممە گەیشتە بەغدا بۆ دیدار لەگەڵ سەرۆکوەزیرانی عێراق و بەرپرسانی تری عێراق. ئەمڕۆش لە هەولێر چاوی کەوت بە چەندین سەرکردەی هەرێمی کوردستان.
تۆم باراک هەر ئەمڕۆ لە هەولێر دیداری لەگەڵ فەرماندەی هەسەدە مەزلوم عەبدی ئەنجام دا. دوێنێش لە بەغدا چاوی کەوت بە هەریەک لە قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان و بافڵ تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی.
سەبارەت بە دیدارەکانی هەولێر، تۆم باراک ڕایگەیاند، "پێزانینم هەیە بۆ کۆبوونەوەکانی ئەمڕۆ لەگەڵ سەرۆک مەسعود بارزانی، سەرۆکوەزیران مەسرور بارزانی و سەرۆکی هەرێمی کوردستان نێچیرڤان بارزانی—یەکگرتووین لەسەر پرسی پشتگیریکردن لە عێراقێکی سەقامگیر و سەروەر و خۆشگوزەران، وە هەروەها بۆ دیدگای سەرۆکی ئەمەریکا بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست."
تۆم باراک هەروەها ڕایگەیاند لە کۆبوونەوەکانی هەولێردا، "گفتوگۆکانمان دەرفەتی گرینگیان لە بواری وزە و ئابووری و ڕێگای داهاتووی نێوان هەولێر و بەغدا پێشخست."
نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمەریکا دەربارەی کۆبوونەوەکانی لەگەڵ بافڵ تاڵەبانی و قوباد تاڵەبانی ڕایگەیاند، "بەناوی سەرۆکی ئەمەریکاوە بەخێرهاتنی سەرکردەکانی یەکێتی بافڵ تاڵەبانی و قوباد تاڵەبانیم کرد، بۆ گفتوگۆکردن لەسەر بەرژەوەندییە هاوبەشەکانمان لە دروستکردنی هاوبەشییەکی بەهێز و بەسوودی دوولایەنەی نێوان ئەمەریکا و عێراق، لەوانەش لەڕێگەی دۆستایەتی بەردەواممان لەگەڵ هەرێمی کوردستانی عێراق."
سەبارەت بە هەردوو سەرکردەکەی یەکێتی، تۆم باراک گووتی، "پێشوازیم لە بەشدارییە گرنگەکانیان کرد بۆ دڵنیابوون لەوەی عێراق بتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەر سەروەری خۆی بپارێزێت و توانای هاوبەشی خۆی لەگەڵ ئەمەریکا بە تەواوی بەدیبهێنێت."
هاوکات نوسینگەی سەرۆکوەزیرانی عێراق و باڵیۆزخانەی ئەمەریکا لە بەغدا ئەمڕۆ سێشەممە بەیاننامەیەکی هاوبەشیان بڵاوکردەوە دەربارەی کۆبوونەوەی دوێنێی نێوان تۆم باراک و عەلی زەیدی.
لە بەیاننامەکەدا هاتووە، تۆم باراک بە عەلی زەیدی ڕاگەیاندووە سەرۆکی ئەمەریکا بەپەرۆشەوە چاوەڕوانی سەردانی سەرۆکوەزیرانی عێراق دەکات بۆ کۆشکی سپی لە ناوەڕاستی مانگی داهاتوودا.
بەیاننامە هاوبەشەکە دەڵێت، "هەردوو سەرکردە باسیان لە دیدگای هاوبەشیان کرد بۆ ئەوەی عێراق داهاتووێکی گەشتر و دوور لە تیرۆر بەدی بهێنێت، وە بۆ جێنبەجێکردنی پلانەکانی عێراق بۆ دڵنیابوونەوە لە چەکداماڵین و هەڵوەشاندنەوەی تەواوی هەموو گرووپە چەکدارەکان و پێکهاتەکانی دەرەوەی دەستەڵاتی دەوڵەتی عێراق."
لە بەیاننامەکەدا هەرەوەها جەخت کراوەتەوە لە قووڵکردەوەی پەیوەندییە ئابوورییەکان و وەبەرهێنان لەنێوان هەردوو وڵات.
هەردوو سەرکردە پێشوازییان کردووە لە تەواوکردنی ڕێکارەکانی پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری ئنتەرنێت لە عێراق لەلایەن ستارلینک و هەوڵەکان بۆ کارکردنی کۆمپانیای چێڤرۆن لە بیرە نەوتەکانی قورنەی ڕۆژئاوا و ناسرییە.
لە بەیاننامەکەدا باسی چەندین هەلی تری وەبەرهێنانی کۆمپانیا ئەمەریکاییەکان لە کەرتی وزە و کارەبای عێراقدا کراوە.
-
ههواڵهکان، ڕاپـۆرت، وتووێژ
-
سەرۆکی ئەمەریکا ڕۆژی سێشەممە بەڵێنی هاوکاری زیاتری بۆ ئۆکراینا دەربڕی و هانی ڕووسیای دا "ڕێککەوتنێک بکات" بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕی دژ بە ئۆکراینا.
سەرۆک دۆناڵد ترامپ لە میانی بەشداریکردنی لە کۆبوونەوەی وڵاتانی گرووپی حەوت لە شاری ئیڤیان لە فەرەنسا دیداری لەگەڵ چەندین سەرکردە ئەنجام دا.
سەرۆک ترامپ لە دیدارەکاندا جگە لە جەختکردنەوە لە جێبەجێکردنی ڕێککەوتن لەگەڵ ئێران، هەروەها ڕایگەیاند ڕووسیا لە شەڕی دژ بە ئۆکراینا زیانی زۆری بەر کەوتووە و دەبێت ڕێککەوتنی کۆتاییهێنان بەشەڕەکە ئەنجام بدات.
ترامپ ڕایگەیاند، "ڕووسیا دەبێت ڕێککەوتنێک بکات؛ ڕووسیا زیانی زۆری بەرکەوتووە، ئۆکرایناش بە هەمان شێوە. مانگی ڕابردوو 35 هەزار سەرباز لە نێوان هەردوو وڵات گیانیان لەدەست دا."
سەرۆکی ئەمەریکا لە میانی کۆبوونەوەی لەگەڵ ئەمیری قەتەر تەمیم بن حەمەد تەحانی بە ڕۆژنامەوانانی ڕاگەیاند ڕۆژی یەکشەممە لەگەڵ سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمێر پوتن گفتوگۆی کردووە و ئەمڕۆ سێشەممەش لەگەڵ سەرۆکی ئۆکراینا ڤلۆدیمێر زێڵینسکی کۆبووەتەوە، وە بڕیارە هەر ئەمڕۆ جارێکی تر لەگەڵ زێڵینسکی دابنیشێت.
ترامپ شەڕەکەی بە "شێتانە" ناوبرد و ڕایگەیاند، "ئەوان بەردەوامن لە شەڕکردن و لەدەستدانی سەربازەکانیان؛ سەربازی زۆریان لەدەست داوە. من هەشت شەڕم کۆتایی پێ هێنا، وامزانی کۆتاییهێنان بەم شەڕە لە هەموویان ئاسانتر دەبێت، بەڵام رقێکی زۆر لەنێوان سەرکردەی هەروو وڵاتدا هەیە."
سەرۆکی ئەمەریکا جەختی کردەوە لەوەی بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕەکە "ئەوەی لەدەستم بێت دەیکەم."
هاوپەیمانە ئەوروپاییەکانی ئەمەریکا لە هەوڵدان کۆبوونەوەکانی گرووپی حەوت بەکار بهێنن بۆ زیادکردنی پشتیوانییەکان بۆ ئۆکراینا.
سەرۆک ڤلۆدیمێر زێڵینسکی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس ڕایگەیاند لە کۆبوونەوەکاندا هەوڵدەدات هاوکاری زیاتر بۆ وڵاتەکەی بەدەست بهێنێت، بەتایبەت لە پرسی بەرگری ئاسمانی و ئامادەکرای بۆ وەرزی زستان.
-
سەرۆکی ئەمەریکا ڕۆژی سێشەممە بەرگری لە ڕێککەوتننامەی ئەم دواییەی لەگەڵ ئێران کرد بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕی 40 ڕۆژە و وتی ڕێککەوتننامەکە ڕوونی دەکاتەوە کە ئێران چەکی ئەتۆمی نابێت.
دۆناڵد ترامپ لە میانەی دیدارێکی لەگەڵ تەمیم بن حەمەد ئال سانی میری قەتەر لە پەراوێزی لوتکەی گروپی حەوت لە فەرەنسا بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند "تاکە شتێک کە بەڕاستی بۆ من گرنگە ئەوەیە کە ئێران هەرگیز خاوەنی چەکی ئەتۆمی نابێت و ڕێککەوتنەکەش بە دەنگێکی بەرز و ڕوون ئەوەمان پێدەڵێت."
سەرۆک ترامپ وتی ئەگەر حکومەتی ئێران هەوڵی بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی بدات، دۆزەخی لێدەکرێتەوە.
سەرۆکی ئەمەریکا وەک داکۆکیکردن لە ڕێککەوتنی ئێران وتی ڕێککەوتنەکە چووەتە قۆناغی دووەمەوە کە بە وتەی خۆی ئەم قۆناغە ئاسانترە لە قۆناغی پێشوو.
ئێران و ئەمەریکا یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنیان واژۆ کرد کە بەڵگەنامەیەکی گشتییە کە جێگری سەرۆکی ئەمەریکا جەی دی ڤانس بە "لاپەڕە و نیوێک" وەسفی کرد و بە شێوەی ئەلیکترۆنی لە 14ی مانگی شەش واژۆی کرد و کۆتایی بە "جەنگ لە هەموو بەرەکاندا" هێنا.
هەردوو وڵات ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی دوای ئەوەی ڕۆژی هەینی یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنەکە واژۆ کرا، دەستبەجێ گەرووی هورمز بکرێتەوە و سوپای ئەمەریکا گەمارۆی دەریایی خۆی بۆ سەر بەندەرەکانی ئێران هەڵبگرێت. پاشان تاران و واشنتن 60 ڕۆژیان لەبەردەستدا دەبێت بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتن لەسەر ئەو پرسانەی کە لەسەری ناکۆک بوون، بەتایبەتی یۆرانیۆمی پیتێنراوی لەسەدا 60ی ئێران و چالاکییە ئەتۆمییەکانی کۆماری ئیسلامی.
سەرۆک ترامپ هەروەها وتی بەدەستهێنانی یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران "لە ڕووی دەروونییەوە" بۆ ئەمەریکا گرنگە.
-
دەزگای دادوەریی کۆماری ئیسلامی، ڕۆژی سێشەممە 16ی مانگی شەش ڕایگەیاند سزای لەسێدارەدانی جەواد زەمانی و ئەبوالفەزل ساعدی، دوو گەنجی ناڕازی خەڵکی شاهروود جێبەجێ کردووە و لەسێدارەی داون.
موحەممەد سادق ئەکبەری، سەرۆکی دادوەریی پارێزگای سمنان، تۆمەتی ئەم دوو هاووڵاتییەی بە شەڕ لەگەڵ خود، بڵاو کردنەوەی فەساد لەسەر زەوی، وێرانکردنی سامانی گشتی و تێکدانی ئاسایش ناو بردووە.
ئەو بانگەشەی کردووە ئەم دوو کەسە لە ماوەی ناڕەزایەتییەکانی 2025، جگە لە ئاگر تێبەردان بە سامان و شوێنە گشتی و تایبەتەکان، بە "هەڵگرتن و بەکارهێنانی چەکی گەرم و سارد" تۆمەتبار کراون. بەڵام ڕوونی نەکردووەتەوە کە ئەو چەکانە لە چ کات و بە چ شێوەیەک بەکارهاتوون.
هێشتا هیچ وردەکارییەک لەسەر شێوازی بەڕێوەچوونی دادگا، پرۆسەی دانپێدانان، یان چۆنییەتی بەرگریی ئەم دوو هاووڵاتییە لەلایەن دەسەڵاتدارانی دادوەریی کۆماری ئیسلامی بڵاونەکراوەتەوە.
هەواڵنامەی دەزگای دادوەری ئێران دانپێدانانی زۆرەملێی یەکێک لەو دوو هاووڵاتییەی بڵاوکردەوە، بەبێ ئەوەی ناوی ئاشکرا بکات. بەڵام لەو دانپێدانانەشدا هیچ دانپێدانێک سەبارەت بە بەکارهێنانی چەکی سارد یان گەرم نابینرێت.
سزای لەسێدارەدانی جەواد زەمانی و ئەبوالفەزل ساعدی لە کاتێکدا لەلایەن کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە جێبەجێ کراوە کە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی لێبوردنی نێودەوڵەتی ڕۆژی شەممە 13ی مانگ لە ڕاگەیەنراوێکدا هۆشداری دابوو لە مەترسیی جێبەجێکردنی سزای لەسێدارەدان بەرامبەر ژمارەیەک لە زیندانییە سیاسیەکانی ئێران، و داوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کردبوو بۆ هەنگاو نان بە مەبەستی ڕاگرتنی خێرای لەسێدارەدانەکان و هەڵوەشاندنەوەی ئەو حوکمانەی دژ بە زیندانییە سیاسییەکان دەرکراوە.
هەروەها بە گوێرەی رێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو سەرەڕای بانگەشە فەرمییەکانی دەزگای دادوەری ئیران، "ئەم جۆرە سزانەی لە سێدارەدان بە شێوەیەکی بەردەوام لە ناو سیستەمێکی دادوەری تەواو نادیار و ناڕووندا دەردەچن و جێبەجێ دەکرێن؛ سیستەمێک کە بە دانیشتنە دادگایییە نهێنییەکان، ڕێگری لە دەستڕاگەییشتن بە پارێزەری سەربەخۆ، و پشتبەستن بە دانپێدانانێکی زۆرەملێیی کە لە ژێر ئەشکەنجەی توندی جەستەیی و دەروونی وەرگیراون، ناسراوە."
-
دۆناڵد ترامپ دەڵێت ئەگەر ئەمەریکا و خوودی ئەو هەنگاویان هەڵنەگرتبا، ئەوا ئیسرائیل "ئێستا بوونی نەدەبوو" و دەشلیت هەموو کەسێکی زیرەک ئەمە لە ئیسرائیل دەزانێت. باسی له وه کرد باوەڕی بە گۆڕینی ڕێژیم لە ئێراندا نییە و هەرگیز ئەوە بەشێک نەبووە لە ئامانجەکەی.
سەرۆک ترامپ ڕایگەیاند پەیوەندییەکی سەرسوڕهێنەری لەگەڵ بنیامین نەتانیاهۆ هەیە، بەڵام ئیسرائیل پێویستە بە بەرپرسیارێتی زیاترەوە لەگەڵ لوبنان مامەڵە بکات. ئاماژەی بەوەشکرد دڵخۆش نییە بەو شێوازەی ئیسرائیل مامەڵە لەگەڵ لوبنان و حزبوڵا دەکات و وتی ئیسرائیل دەبوو زۆر خێراتر ئەم بابەتەی چارەسەر بکردایە.
سەرۆکی ئەمەریکا وتی لوبنان سەردەمانێک وڵاتێکی گەورە بووە؛ وڵاتێک کە پرۆفیسۆر و پزیشک و پارێزەر و ڕۆشنبیری دیار و بەرچاوی تێدابوو. ترامپ ئاماژەی بەوەشکرد ئێستا دۆخی لوبنان "ترسناک"ە و پێی وایە لە نێو وڵاتاندا خراپترین مامەڵە لەگەڵ لوبنان کراوە. ئاماژەی بەوەشکرد لوبنان ناتوانێت بەرگری لەخۆی بکات و حزبوڵڵای لوبنانیش کێشەیە بۆی.
سەرۆک ترامپ باسی لەوە کرد کە ئیسرائیل ماوەیەکی زۆرە شەڕی حزبوڵڵا دەکات و لەو پرۆسەیەدا خەڵکێکی زۆر کوژراون. ئاماژەی بەوەشکرد ئیسرائیل پێویست ناکات هەر جارێک بەدوای کەسێکدا بگەڕێت بینایەکی بڕوخێنێت، چونکە بە وتەی ئەو هەموو کەسێک لەو باڵەخانانە ئەندامی حزبوڵڵا نییە.
سەرۆکی ئەمەریکا ئەو هێرشەی بەدڵ نەبووە کە دوو کاتژمێر پێش واژۆکردنی گرێبەستەکە لە بەیروت ڕوویدا. سەرۆک ترامپ ئاماژەی بەوەشکرد هێرشەکە لە باشووری لوبنان نەبووە، بەڵکو لە بەیروت بووە و ئیسرائیلیشی لەوە ئاگادارکردووەتەوە. ئاماژەی بەوەشکردووە هێرشەکەی بینیوە و پێی وایە هێرشەکە "زیادەڕۆیی" و "توندوتیژانە" بووە.
سەرۆک ترامپ وتی پێشنیاری کردووە ئیسرائیل ڕێگە بدات سوریا مامەڵە لەگەڵ حزبوڵڵا بکات، چونکە پێی وایە سوریا دەتوانێت باشتر ئەو کارە بکات. ئاماژەی بەوەشکرد سەرکردەی سوریا زۆر بەتوانایە و پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ حزبوڵڵا نەبووە. ئاماژەی بەوەشکرد ئەگەر ئیسرائیل نەیتوانی بەبێ کوشتنی کەسانی دیکە ئەو کارە بکات، سوریا دەیکات.
ترامپ وتی ململانێی درێژخایەنی نێوان ئیسرائیل و حیزبوڵڵا سێبەرێکی نەرێنی دەخاتە سەر "ڕێککەوتنی گەورە" لەگەڵ کۆماری ئیسلامی. سەرۆکی ئەمەریکا دۆسیەی سەرەکی بە کۆماری ئیسلامی زانی و پرسی لوبنان و حزبوڵلای بە پرسێکی بچوکتر وەسف کرد کە بە بڕوای ئەو بەردەوام دووبارە و سێبارە دێتە پێشەوە.
سەرۆم ترامپ سەبارەت بە کۆماری ئیسلامی وتی باوەڕی بە گۆڕانی ڕژێم نییە و ساڵانێکە گۆڕانی ڕژێمی بینیوە و پێی وایە ئەم شتانە کار ناکەن. وتی کە شتێکی وا دەبێت لەسەر خۆی و بە تێپەڕینی کات ڕووبدات.
لە هەمان کاتدا ئاماژەی بەوەدا کە گروپی یەکەم و دووەمی بەرپرسان کە ڕووبەڕوویان بووەتەوە "هەموویان مردوون" و بەشێک لە گروپی سێیەمیش بێسەروشوێن بوون. ترامپ ئاماژەی بەوەشکرد ئێستا مامەڵە لەگەڵ کەسانێک دەکات کە بە "لۆژیکی"، "بەهێز" و "زیرەک"یان دەزانێت و دەیەوێت یارمەتی وڵاتەکەیان بدەن.
ترامپ لە وەڵامی پرسیارێک سەبارەت بەوەی کە ئایا ئەگەر کۆماری ئیسلامی بەردەوام بێت لە کوشتنی گەلی خۆی، ڕێککەوتنەکە هەر دەمێنێتەوە یان نا، وتی کە ئەم پرسەم لەگەڵ کۆماری ئیسلامی وروژاندووە. ئاماژەی بەوەشکرد پێی وایە زۆربەی کوشتنەکان لەژێر ئەو دۆخەدا ڕوویانداوە کە ناوی دەنێت "ڕژێمی یەک و دوو" و ئێستا کەمتر ڕوودەدەن، بەڵام بە "شتێکی ترسناک" ناوی برد.
-
جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمەریکا، دەڵێت بڕیارە ڕێککەوتنی نێوان ئەمەریکا و ئێران ڕۆژی هەینی واژۆ بکرێت و دەبێتە هۆی کردنەوەی گەرووی هورمز و دڵنیابوون لەوەی کە ئێران هەرگیز چەکی ئەتۆمی بەدەست ناهێنێت. هەروەها وتی ئەمەریکا هیوادارە ئەم هەفتەیە دەقی ڕێککەوتنەکە بڵاو بکاتەوە
-
لە میانی کۆبوونەوەی لوتکەی گروپی حەوتدا، دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمەریکا سەبارەت بە ڕێککەوتن لەگەڵ کۆماری ئیسلامی ڕایگەیاند، ئەمەریکا هیچ وەبەرهێنانێک لە ئێران ناکات.
سەرۆک ترامپ گوتی، ئێمە پێمان وایە ئەمە ڕێککەوتنێکی دادپەروەرانەیە و "ڕێککەوتن لەگەڵ ئێران خەریکە دەچێتە قۆناغی دووهەمەوە."
سەرۆک ترامپ جەختی لەوەش کردەوە بە پیی ئەم ڕێککەوتنە کۆماری ئیسلامی ئێران هەرگیز ناتوانێت چەکی ئەتۆمی بەدەستبهێنێت.
ناوبراو لە کۆبوونەوەی لوتکەی گروپی حەوت لە فەرەنسا بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند ئەگەر ئێران هەوڵی بەدەستهێنانی چەکی ناوکی بدات ئەوا " دۆزەخیان نیشان دەدرێت."
-
هەواڵە جیهانیـیەکان لە دەنگی ئەمەریکا
-
چەند دیمەنێک لە بەڕێوەچوونی یاری نێوان عەرەبستانی سعدوییە و ئۆرۆگوای لە یاریگای میامی لە وێلایەتی فلۆریدا، ئەمەریکا
-
دەنگی ئەمەریکا سات بە سات ڕۆماڵی یارییەکانی جامی جیهانی دەکات کە لە ئەمەریکا بەڕێوەدەچن، چاوتان لەسەر دەنگی ئەمەریکا بێت.
-
لە نامەیەکی تایبەت بە 251 ساڵەی دامەزراندنی سوپای ئەمەریکا، سەرۆک ترامپ پیرۆزبایی لە سەربازانی ئەمەریکایی دەکات.
لە ڕۆژی 14ی مانگی شەش ماڵپەڕی کۆشکی سپی نامەیەکی تایبەتیی سەرۆکایەتی بڵاو کردۆتەوە و خەبات و تێکۆشانی سەربازانی ئەمەریکا بۆ گەییشتن بە ئازادی و سەربەخۆیی بەرز دەنرخێنێت.
سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لە ڕۆژی 14ی مانگی شەشی ساڵی 1775دا بە فەرمانێکی کۆنگرێسی کیشوەریی ئەو کاتە و بە سەرۆکایەتیی جەنەڕاڵ جۆرج واشنتن دامەزرا. دوای ساڵێک ئەم سوپایە توانی سەربەخۆیی ئەمەریکا لە بەریتانیا بەدەست بهێنێت.
لەو بارەیەوە سەرۆک ترامپ دەڵێت "سوپا لە مێژووی خۆیدا بە دەم هەر داواکارییەکەوە چووە، ئیتر هەر لە پاراستنی ئەمەریکاوە لە مەترسییەکانی شەڕی ناوخۆ، هەتا دەگاتە پاراستنی خەڵکی بەشمەینەتی کوبا لە کاتی شەڕی ئیسپانیا – ئەمەریکا و تێپەڕاندنی زەریا لە پێناو سەرکەوتنێکی مسۆگەر لە جەنگی جیهانیی دووەمدا.''
سەرۆک قوربانییەکانی سوپا بە بیر دێنێتەوە و دەڵێت کە کە ئێمەش دەبێت پاڵپشتیی تەواویان بکەین ''حکوومەتەکەم وەبەرهێنانی مێژوویی کردووە بۆ بونیادنانەوەی سوپا کە پێشتر هەرگیز نەکراوە و دڵنیابوونەوە لەوەی کە جەنگاوەرەکانمان هەموو کەلوپەلێکی پێویستیان لەبەردەستدایە لە کاتی ئەرکدا.''
هەروەها، دیارییەکەی لە کاتی جەژنی کریسمسدا کە بریتی بوو لە پێدانی 1776$ ی بەبێ باج بە ملیۆن و نیوێک سەرباز بە بیر هێناوەتەوە و دەڵێت ''سەربازەکانمان و خێزانەکانیان شایەنی پاڵپشتیی تەواون.''
لە کۆتاییشدا دۆناڵد ترامپ ئاماژەی بەوە کردووە کە سوپای ئەمەریکا کە یادی 250 ساڵەی دامەزراندنی ئەم وڵاتە دەکاتەوە لە قۆناغێکی نوێی زێڕیندایە و بەرگریکردن لە ئەندامانی سوپا، خێزانەکانیان و ئەوانەش کە پاڵپشتییان دەکەن بە ئەرکی خۆیان دەزانن.
